شناسایی پتانسیل لایههای آبدار چشمههای کارستی با استفاده از روشهای ژئوالکتریک و الکترومغناطیس دشت نهاوند استان همدان
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب-منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
doi
10.22125/iwe.2023.388855.1711چکیده
روش ژئوالکتریک یکی از مؤثرترین روشها در تعیین و تشخیص لایههای زیرسطحی است. روش الکترومغناطیس نیز روشی جدیدتر میباشد که با دقت قابل قبول میتواند نقش مهمی در تعیین و تفکیک لایههای زیرزمینی ایفا نماید. در تحقیق حاضر با پیمایش صحرایی در بالادست 5 چشمه کارستیکی فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب، گیان و گنبدکبود دشت نهاوند استان همدان 10 سونداژ الکترومغناطیسی برداشت شد. سپس با استفاده از دادههای برآمده لوگهای الکترومغناطیس در اعماق متفاوت تهیه گردید و با 5 لوگ روش ژئوالکتریک مقایسه شد، این مقایسه نشان داد مقدارNRMSE در روش ژئوالکتریک برای 5 چشمه فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب، گیان و گنبدکبود بهترتیب 11/7، 50/7، 93/44، 99/3 و 99/2 است و در روش الکترومغناطیس مقدار این ضریب برای چشمههای مورد بررسی بهترتیب حدود 4/1، 1/1، 2/1، 5/1 و 3/1 میباشد. علاوه بر همسو بودن نتایج دو روش مورد استفاده دقت روش الکترومغناطیس بر اساس مقدار NRMSE بالاتر از روش ژئوالکتریک میباشد. درواقع کمتر بودن مقدار ضریب NRMSE نشان از دقت بالای آن دارد. مزیت روش الکترومغناطیس در مقایسه با ژئوالکتریک صرف زمان و هزینه کمتر است. مقدار ضخامت لایه آبدار نتیجه نهایی این پژوهش میباشد که نشان داد در چشمههای فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب با درز و شکافهای موجود در این چشمه، گیان و گنبدکبود به ترتیب حدود 6، 20، 10، 2 و 36 متر لایه آبدار وجود دارد. بیشترین مقدار ضخامت لایه آبدار در چشمه گنبدکبود (36 متر) و در مقابل کمترین در چشمه گیان (2 متر) تخمین زده شد. از این نتایج جهت شناسایی لایههای آبدار منطقه بهمنظور مدیریت بهتر منابع آب میتوان بهره گرفت.