شناسایی پتانسیل لایه‌های آبدار چشمه‌های کارستی با استفاده از روش‌های ژئوالکتریک و الکترومغناطیس دشت نهاوند استان همدان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آب-منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

3 استاد گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

doi
10.22125/iwe.2023.388855.1711
چکیده

روش ژئوالکتریک یکی از مؤثرترین روش­ها در تعیین و تشخیص لایه­های زیرسطحی است. روش الکترومغناطیس نیز روشی جدیدتر می­باشد که با دقت قابل قبول می­تواند نقش مهمی در تعیین و تفکیک لایه­های زیرزمینی ایفا نماید. در تحقیق حاضر با پیمایش صحرایی در بالادست 5 چشمه کارستیکی فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب، گیان و گنبدکبود دشت نهاوند استان همدان 10 سونداژ الکترومغناطیسی برداشت شد. سپس با استفاده از داده­های برآمده لوگ­های الکترومغناطیس در اعماق متفاوت تهیه گردید و با 5 لوگ روش ژئوالکتریک مقایسه شد، این مقایسه نشان داد مقدارNRMSE  در روش ژئوالکتریک برای 5 چشمه فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب، گیان و گنبدکبود به­ترتیب 11/7، 50/7، 93/44، 99/3 و 99/2 است و در روش الکترومغناطیس مقدار این ضریب برای چشمه­های مورد بررسی به­ترتیب حدود 4/1، 1/1، 2/1، 5/1 و 3/1 می­باشد. علاوه بر همسو بودن نتایج دو روش مورد استفاده دقت روش الکترومغناطیس بر اساس مقدار NRMSE بالاتر از روش ژئوالکتریک می­باشد. درواقع کمتر بودن مقدار ضریب NRMSE نشان از دقت بالای آن دارد. مزیت روش الکترومغناطیس در مقایسه با ژئوالکتریک صرف زمان و هزینه کمتر است. مقدار ضخامت لایه آبدار نتیجه نهایی این پژوهش می­باشد که نشان داد در چشمه­های فاماسب، فارسبان، قلعه باروداب با درز و شکاف­های موجود در این چشمه، گیان و گنبدکبود به ترتیب حدود 6، 20، 10، 2 و 36 متر لایه آبدار وجود دارد. بیشترین مقدار ضخامت لایه آبدار در چشمه گنبدکبود (36 متر) و در مقابل کمترین در چشمه گیان (2 متر) تخمین زده شد. از این نتایج جهت شناسایی لایه­های آبدار منطقه به­منظور مدیریت بهتر منابع آب می­توان بهره گرفت.