رابطه همدلی، خودکارآمدی و زورگویی با نقش واسطه‌ای سبک‌های فرزندپروری

نویسندگان

1 دانشیار گروه روان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشجو دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان،ایران

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران

doi
10.22111/jeps.2021.6039
چکیده

زورگویی یک پدیده جهان‌شمول و حائز اهمیت به ویژه در سنین مدرسه است که می تواند روند یادگیری فرد را مختل سازد. بنابراین، شناسایی عوامل مختلف مرتبط با افزایش و کاهش زورگویی اهمیت فراوانی دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط بین همدلی، خودکارآمدی و زورگویی با نقش واسطه­ای سبک‌های فرزندپروری در دانش‌آموزان متوسطه دوره اول شهر زابل در سال 1398 انجام گردید.در این مطالعه توصیفی-تحلیلی به روش همبستگی، از بین جامعه آماری مشتمل بر 8053 دانش­آموز  متوسطه دوره اول، 386 نفر شامل 190 دانش­آموز پسر و 196 دانش­آموز دختر که معیارهای ورود به مطالعه را دارا بودند، به روش نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله­ای وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری داده­ها شامل فرم اطلاعات دموگرافیک، مقیاس همدلی دیویس (1980)، مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر (1982)، مقیاس زورگویی کلامی الوئوس (1996) و مقیاس سبک‌های فرزند پروری بامریند (1973) بود. داده­ها با استفاده از آمار توصیفی مانند میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی مانند ضریب همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای تحلیل آماری SPSS و Amos در سطح معناداری 05/0p< تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین مؤلفه­های همدلی و خودکارآمدی با متغیر ارتکاب زورگویی و سبک­های فرزندپروری استبدادی و سهل­گیرانه رابطه­ی منفی و معنادار و با سبک قاطع رابطه­ی مثبت و معنادار وجود داشت (001/0p<). بین متغیر ارتکاب زورگویی با سبک­های فرزندپروری استبدادی و سهل­گیرانه رابطه­ی مثبت و با سبک قاطع رابطه­ی منفی مشاهده شد (001/0p<). همچنین، مولفه­های همدلی و خودکارآمدی تنها از طریق سبک فرزندپروری استبدادی با متغیر ارتکاب زورگویی به طور غیر مستقیم رابطه داشتند (05/0p<). از این رو، جهت پیشگیری و کاهش زورگویی، تقویت دو مفهوم همدلی و خودکارآمدی در نوجوانان و همچنین آموزش نحوه فرزندپروری صحیح به والدین از طریق نهادهای اجتماعی چون مدرسه ضروری به نظر می­رسد.