رابطه همدلی، خودکارآمدی و زورگویی با نقش واسطهای سبکهای فرزندپروری
نویسندگان
1 دانشیار گروه روان شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجو دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان،ایران
3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران
doi
10.22111/jeps.2021.6039چکیده
زورگویی یک پدیده جهانشمول و حائز اهمیت به ویژه در سنین مدرسه است که می تواند روند یادگیری فرد را مختل سازد. بنابراین، شناسایی عوامل مختلف مرتبط با افزایش و کاهش زورگویی اهمیت فراوانی دارد. مطالعه حاضر با هدف تعیین ارتباط بین همدلی، خودکارآمدی و زورگویی با نقش واسطهای سبکهای فرزندپروری در دانشآموزان متوسطه دوره اول شهر زابل در سال 1398 انجام گردید.در این مطالعه توصیفی-تحلیلی به روش همبستگی، از بین جامعه آماری مشتمل بر 8053 دانشآموز متوسطه دوره اول، 386 نفر شامل 190 دانشآموز پسر و 196 دانشآموز دختر که معیارهای ورود به مطالعه را دارا بودند، به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای وارد مطالعه شدند. ابزار گردآوری دادهها شامل فرم اطلاعات دموگرافیک، مقیاس همدلی دیویس (1980)، مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر (1982)، مقیاس زورگویی کلامی الوئوس (1996) و مقیاس سبکهای فرزند پروری بامریند (1973) بود. دادهها با استفاده از آمار توصیفی مانند میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی مانند ضریب همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای تحلیل آماری SPSS و Amos در سطح معناداری 05/0p< تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بین مؤلفههای همدلی و خودکارآمدی با متغیر ارتکاب زورگویی و سبکهای فرزندپروری استبدادی و سهلگیرانه رابطهی منفی و معنادار و با سبک قاطع رابطهی مثبت و معنادار وجود داشت (001/0p<). بین متغیر ارتکاب زورگویی با سبکهای فرزندپروری استبدادی و سهلگیرانه رابطهی مثبت و با سبک قاطع رابطهی منفی مشاهده شد (001/0p<). همچنین، مولفههای همدلی و خودکارآمدی تنها از طریق سبک فرزندپروری استبدادی با متغیر ارتکاب زورگویی به طور غیر مستقیم رابطه داشتند (05/0p<). از این رو، جهت پیشگیری و کاهش زورگویی، تقویت دو مفهوم همدلی و خودکارآمدی در نوجوانان و همچنین آموزش نحوه فرزندپروری صحیح به والدین از طریق نهادهای اجتماعی چون مدرسه ضروری به نظر میرسد.