فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برای مدیریت بهینه آب‌های سطحی، شناسایی اثر خشکسالی هواشناسی به لحاظ زمانی بر روی جریانات رودخانه‌ای ضروری می‌باشد. در این پژوهش ارتباط خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی حوضه آبریز رودخانه صوفی‌چای مراغه (استان آذربایجان‌شرقی) با کمک شاخص‌های هواشناسی بارش استاندارد (SPI)، خشکسالی احیائی (RDI) و شاخص هیدرولوژیکی جریان رودخانه‌ای (SDI) بررسی گردید. داده‌های روزانه هواشناسی ایستگاه سینوپتیک مراغه و دبی‌های روزانه ایستگاه هیدرومتری تازه‌کند (در بالادست سد علویان) استفاده گردید. دوره آماری مشترک 34 سال آبی (1362تا 1396) تعیین و سری‌های زمانی 3، 6، 12، 24 و 48 ماهه ایجاد شد. در شاخص RDI، تبخیر-تعرق گیاه مرجع چمن ( ) با کمک روش فائو-پنمن-مانتیث (ET0FPM) و هارگریوز-سامانی (ET0HS) برآورد گردید. سپس همبستگی شاخص‌های هواشناسی با هیدرولوژیکی در سری‌های زمانی 3 تا 48 ماهه بدون تأخیر و با تأخیر یک تا 5 ماهه محاسبه شد. نتایج همبستگی خشکسالی هیدرولوژیکی با هواشناسی در سری‌های زمانی بدون تأخیر نشان داد بیش‌ترین همبستگی بین شاخص‌های سری‌های هم دوره می‌باشد. ضریب همبستگی سری‌های هم دوره RDIFPM و SDI کم‌تر از همبستگی متناظر SPI و SDI و یا RDIHS و SDI بود. می‌توان گفت که لحاظ کردن سایر پارامترهای هواشناسی علاوه بر بارندگی در محاسبه شاخص خشکسالی (RDIFPM نسبت به SPI)، موجب کاهش همبستگی بین شاخص خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی می‌شود. در مقادیر RDIHS و SDI با تأخیر زمانی، در سری‌های زمانی 3، 6 و 12 ماه، بیش‌ترین تأثیر خشکسالی هواشناسی بر دبی رودخانه با 3 ماه تأخیر مشاهده شد و در سری‌های زمانی 24 و 48، ماه این تأثیر هم زمان بود.