تعیین ضریب مقاومت جریان در رودخانهها با بستر شنی (مطالعه موردی: رودخانه بابلرود، مازندران)
نویسندگان
1 -استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران
doi
10.22125/iwe.2023.394745.1716چکیده
ضریب مانینگ از مهمترین پارامترهایی است که باعث افت انرژی در کانالها و رودخانهها میشود و نقش بسیار مهمی در ارتفاع سطح آب در مقطع عرضی دارد. روشهای مختلفی برای تخمین ضریب مانینگ ارائه شده است که بیشتر منشأ آزمایشگاهی دارند. در هیدرولیک رودخانهها به دلیل متحرک بودن بستر، مقاومت در مقابل جریان یا ضریب مانینگ متغیر میباشد. در این حالت نمیتوان یک فرمول مقاومت جریان را بهطور مستقیم و بدون آگاهی از نحوه تغییر ضریب مقاومت، در شرایط مختلف جریان و رسوب بکار برد. در تحقیق حاضر رودخانه بابلرود در استان مازندران انتخاب گردید و نتایج حاصل از روابط تجربی مختلف برای تعیین ضریب مانینگ با استفاده از عملیات صحرایی و خصوصیات مختلف رودخانه و مقطع عرضی آن و همچنین جنس مصالح بستر و کنارهها به دست آمد و با ضریب به دست آمده از روش مستقیم مقایسه گردید. طبق نتایج بهدستآمده روش کاون که دارای کمترین درصد خطای نسبی 6.17% و 3.46% و همچنین کمترین جذر میانگین توان دوم خطا 2.7 و 3.2 به ترتیب در ایستگاه های هیدرومتری پاشاکلا و قرآن طالار است بهعنوان بهترین روش برای برآورد ضریب مانینگ در این رودخانه پیشنهاد می گردد. پس از روش کاون، روش جارت با درصد خطای نسبی 10.11% و 5.41% و همچنین جذر میانگین توان دوم خطا 4.5 و 4.5 به ترتیب در ایستگاه های هیدرومتری پاشاکلا و قرآن طالار بهعنوان روش دوم برای تعیین ضریب مانینگ انتخاب میشود.