خطوط ساحلی و توالی رسوبی کواترنر پسین در منطقه خلیج چابهار

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کشور، تهران، ایران

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

doi
چکیده

منطقه ساحلی خلیج چابهار در جنوب خاوری کشــور و استان سیستــان و بلوچستان، بین عرضهای جغرافیایی ' 15و˚ 25-' 30 و˚ 25 و طولهای جغرافیـــــایی ' 21 و˚ 61- ' 42 و˚ 25 واقع است. این منطقه بخشی از مکران ساحلی به‌شمار می‌‌آید که در کواترنر پسین شاهد تغییرات تراز دریا بوده است. حاصل این نوسانات، پیدایش توالیهای رسوبی ساحلی و برجای ماندن چندین خط ساحلی قدیمی است. در این تحقیق، با استفاده از GIS و پیمایشهای میدانی، 21 خط ساحلی قدیمی شناسایی شده است که قدیمی‌ترین آنها در ارتفاع 15 متری از تراز دریا قرار دارد. این خطوط ساحلی به‌صورت تپه‌های عرضی و موازی با ساحل تشکیل شده‌اند و در واقع اجزای سازنده آخرین توالی رسوبی پسرونده در این منطقه هستند. همچنین، با حفر یک گمانه به عمق 9 متر در شمال خلیج چابهار، چرخه‌های رسوبی منطقه بررسی شده و در آنها سن لایه‌ها، وضعیت دانه‌بندی، فسیلهای همراه و ساختهای رسوبی تحلیل شده‌اند. در این تحقیق سن قدیمی‌ترین و جدیدترین رسوبات دریایی واقع در گمانه به روش سن‌سنجی مطلق کربن 14 به ترتیب50±17600 سال و40±4960 به‌دست آمده است.  قدیمی‌ترین رسوبات دریایی دراین گمانه،  قابل تطابق با پیشروی فلاندرین پس از آخرین مرحله یخبندان است. جدیدترین رسوبات دریایی آن نیز، در واقع آخرین لایه از توالی رسوبی پیشرونده و سرآغاز تشکیل آخرین توالی رسوبی پسرونده در منطقه و منطبق بر دومین خط ساحلی شناسایی شده (C2) و در فاصله 5300 متری ساحل فعلی است. در کواترنر پسین، در منطقه خلیج چابهار، چهار توالی رسوبی پسرونده و چهار توالی رسوبی پیشرونده تشکیل شده است. همچنین با استفاده از نتایج زمان‌سنجی نمونه‌های فسیلی از خطوط ساحلی قدیمی شماره‌هایC7,C21 و C2 و فاصله آنها از خط ساحلی کنونی، دوره زمانی تشکیل هریک از خطوط ساحلی قدیمی 230 سال به‌دست آمده است.