پهنه‌بندی سیلاب و شبیه‌سازی رفتار هیدرولیکی رودخانه‌ با استفاده از نرم‌افزار HEC-RAS

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

3 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22125/iwe.2022.326215.1601
چکیده

سیلاب‌ها از جمله فراوان‌ترین مخاطرات طبیعی هستند که به‌عنوان یک فاجعه‌ی بزرگ شناخته می‌شوند، و بخش‌های مختلفی از جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند، حتی در کشورهای توسعه یافته نیز، بر اثر این فاجعه طبیعی سالیانه میلیاردها دلار خسارت به زیرساخت‌ها وارد شده و صدها نفر جان خود را از دست می‌دهند. تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی سیلاب برای دوره‌های بازگشت مختلف از جمله روش‌های متداولی است که جهت نمایش پتانسیل مخاطرات سیلابی مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از راه کارهای اساسی برای کنترل و کاهش اثرات مخرب سیل شناسایی مناطق سیل‌گیر در حوزه‌های آبخیز است. هدف از انجام این پژوهش پهنه‌بندی سیلاب و شبیه‌سازی رفتار هیدرولیک زیرحوضه دئفه در حوزه آبخیز استان رفسنجان با استفاده از نرم افزار HEC-RAS می‌باشد. محدوده مطالعه زیرحوضه دفئه در منطقه رفسنجان در مختصات جغرافیایی ً31 َ18 ˚55 تا ً39 َ19 ˚57 طول شرقی و ً51 َ22 ˚29 تا ً38 َ39 ˚30 عرض شمالی واقع شده است. محیط منطقه 6/746 کیلومتر، بیش‌ترین و کم‌ترین ارتفاع منطقه به‌ترتیب 4499 و 1450 متر است. در این پژوهش از نرم‌افزار‌های Google Earth و GIS برای تهیه مدل رقومی ارتفاع و در ادامه بعد از مرتب‌سازی و به فرمت در آوردن داده‌های ورودی از مدل HEC-RAS برای پهنه‌بندی سیلاب و شبیه‌سازی رفتار هیدرولیک رودخانه و بررسی سناریوهای مدیریتی استفاده شد. نتایج به‌دست آمده در این پژوهش نشان می‌دهد که مقدار دبی و حجم سیلاب حاصل از بارش به‌ترتیب با دوره بازگشت 25 ساله برابر با 1/68 مترمکعب در ثانیه و 6/1150 هزار مترمکعب می‌باشد.