پژوهشی پیرامون علل تشکیل و توسعه آبکندها درکوهستانهای نیمه خشک مطالعه موردی: محدوده بین دامنههای شمال باختری سبلان و دامنههای شمال و شمال خاوری قوشه داغ
نویسندگان
1 گروه پژوهشی جغرافیای دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
چکیده
فرآیند تشکیل وتوسعه آبکندها درمحدوده مورد مطالعه با ساختار زمینشناسی، سنگشناسی و مواد سطحی متنوع، بسیار پیچیده است. دراین ناحیه وجود بستر مساعد از نظر نوع خاک، دخالت عوامل توپوگرافی وعوامل اقلیمی، زمینه مساعدی را برای تشکیل آبکندها فراهم ساخته است. در این مطالعه، پارامترهای دخیل در فرآیند آبکندزایی مورد توجه قرار گرفته و به صورت میدانی و آزمایشگاهی مورد بررسی دقیق قرار گرفتهاند. نتایج این بررسیها نشان میدهد که نقش رطوبت خاک وهمچنین نقش عوامل اقلیمی نظیر رگبارها، دما و برفساب از جمله موارد مهم و مورد توجه در تشکیل آبکندهای منطقه بهشمار میآیند. منفی بودن ws یا کمبود رطوبت خاک دراوایل بهار و پاییز که سطوح دامنهها توسط گیاهان محافظت نمیشود و یا پس از برداشت محصول، سطح زمین بهشدت آشفته میشود، تاثیر عمدهای در تشکیل وتوسعه آبکندها درسطوح و پای دامنههای منطقه دارد. نقش سنگشناسی و سازندهای سطحی در فرآیند آبکندزایی بسیار قابل ملاحظه است. بخش عمدهای از آبکندهای منطقه، بویژه آبکندهای خطی و یک سر، در روی مارنها و سیلتها، بهعنوان مواد سطحی حساس به زایش چنین پدیدههایی، تشکیل و توسعه یافتهاند. این در حالی است که توسعه آبکندهای چند سر در روی آبرفتهای قدیمی صورت گرفته است.
