تدوین راهبردهای توسعه همکاری‌های آبی ایران و افغانستان

نویسندگان

1 کارشناس ارشد اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

doi
10.22125/iwe.2023.393236.1714
چکیده

آب به‌عنوان یک منبع راهبردی، منشأ حیات هر جامعه است و کمبود آن بر تمام جنبه‌های زندگی انسان تأثیرگذار است. در حوضه‌های آبی مشترک، کشورها بنا بر تفکر و دیدگاه خود، سرشت متفاوتی را در تسخیر و بهره‌برداری از منابع آب داشته، ازاین‌رو، در حوضه‌های آبریز مشترک، آب می‌تواند هم عامل مناقشه و هم عامل همکاری میان کشورها باشد. تا کنون، مطالعات زیاد و مختلفی برای بررسی عوامل مؤثر بر ایجاد همکاری در بهره‌برداری از منابع آبی مشترک صورت‌گرفته، اما به علت نگاه تک‌بعدی به موضوع همکاری، نتیجه مطالعات تأثیرگذار نبوده و مناقشات طبق روال قبلی همچنان باقی است. همکاری، مشارکت، اتحاد، صلح و یا مناقشه، تنش، درگیری و بالأخره جنگ، ریشه‌ها و ابعاد گوناگونی دارند. ازاین‌رو این تحقیق به هدف شناسایی و سنجش مهم‌ترین عوامل توسعه همکاری آبی ایران و افغانستان با استفاده از تکنیک تئوری خاکستری، به اولویت‌بندی این پژوهش در حوضه آبی هیرمند پرداخته است. همچنین برای تحقق این هدف، کارشناسان و خبرگان به دودسته (خبرگان ایرانی و خبرگان افغانستانی) تقسیم‌بندی گردیدند که از طریق تکمیل پرسش‌نامه به‌صورت جداگانه از هر دسته، مدل‌سازی انجام و نتایج تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج به‌دست‌آمده بیانگر آن‌است که از دید خبرگان ایرانی و افغانستانی، معیار الزامات اقتصادی در اولویت اول و معیار الزامات ثبات منطقه‌ای و سیاسی در اولویت دوم قرار گرفتند.