شبیهسازی رواناب سطحی شهری با استفاده از مدل SWMM (مطالعه موردی: زیرحوضه خضر همدان)
نویسندگان
1 گروه علوم خاک و آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران
2 استاد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
doi
10.22125/iwe.2022.316195.1573چکیده
مدیریت یکپارچه حوضههای آبریز، تضمین کننده استفاده بهینه از منابع آب میباشد. تغییر ویژگیهای حوضههای آبریز طبیعی مانند درصد نفوذناپذیری و ضریب زبری موجب تغییر هیدروگراف رواناب خروجی حوضههای شهری شده است. مدلها میتوانند با شبیهسازی و ارزیابی سناریوهای مختلف بدون نیاز به آزمون و خطا به سیاستگذاران در طراحی راهکارهای بهتر مدیریت رواناب شهری کمک نمایند. هدف از تحقیق حاضر، شبیهسازی رواناب ناشی از بارش در زیرحوضه خضر شهر همدان با استفاده از مدل مدیریت رواناب سطحی (SWMM) است. برای این منظور، ثبت مقادیر دبی رواناب خروجی در طی هفت رخداد بارش انجام گرفت. آنالیز حساسیت پارامترهای ورودی مدل نشان داد، مقادیر درصد ناحیه نفوذناپذیر، عرض معادل، ضریب زبری مانینگ ناحیه نفوذناپذیر و شیب بیشترین تأثیر را بر روی حجم و دبی اوج رواناب دارند. نتایج صحتسنجی مدل در تخمین دبی اوج و حجم جریان با استفاده از ضریب نش- ساتکلیف (95/0-69/0)، جذر میانگین مربع خطا (29/0-14/0) و درصد بایاس (8/18-6/13-) بر روی سه رخداد بارش نشان داد، مدل تهیه شده در برآورد حجم و دبی اوج رواناب زیرحوضه خضر شهر همدان عملکرد مناسبی دارد. در نهایت دو سناریو بر اساس درصد توسعه مناطق نفوذناپذیر و شدت بارش برای سال 1420 تعریف و اجرا شد. نتایج نشان داد، افزایش رواناب و بار آلودگی حاصل از آن قابل ملاحظه بوده، و لزوم پیشبینی و مدیریت آن برای کاهش خسارات احتمالی در آینده ضروری است.