بررسی آزمایشگاهی تأثیر آستانه هم‌عرض و غیر‌هم‌عرض بر ضریب‌‌دبی دریچه کشویی در شرایط جریان آزاد

نویسندگان

1 استاد گروه عمران، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه مراغه

2 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دکتری، دانشکده کشاورزی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران،

doi
10.22125/iwe.2023.173237
چکیده

دریچه کشویی قائم سازه­ای است که بر روی کانال و به­منظور کنترل جریان بالادست نصب می­گردد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی آزمایشگاهی تأثیر میزان بازشدگی دریچه­ کشویی و تأثیر وجود آستانه­های هم­عرض و غیر­هم­عرض کانال در زیر آن بر ضریب­دبی در شرایط جریان آزاد است. در این راستا، آستانه‌ مستطیلی با عرض­های مختلف 5/2، 5، 5/7، 10، 15، 20، 25 و 30 سانتی‌متر با بازشدگی ثابت و دریچه ­کشویی با میزان بازشدگی 1، 2 و 4 سانتی‌متر برای حالت بدون آستانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان داد در حالت بدون آستانه، میزان بازشدگی دریچه با ضریب­دبی جریان رابطه عکس دارد به­طوری­که با کاهش میزان بازشدگی دریچه­، ضریب‌دبی افزایش می­یابد. به­طور میانگین ضریب­دبی میزان بازشدگی 1 سانتی­متر در مقایسه با میزان بازشدگی 2 و 4 سانتی‌متر به­ترتیب 75/7% و 51/16% بیشتر می­باشد. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش عرض آستانه و در نتیجه کاهش مساحت کل جریان عبوری از زیر دریچه، ضریب­دبی افزایش می­یابد و بالعکس. وجود آستانه با حداقل عرض در مقایسه با حالت بدون آستانه در یک بازشدگی مشخص، منجر به افزایش ضریب‌دبی می‌گردد. در یک بازشدگی یکسان در حالت بدون آستانه و با آستانه هم­عرض در یک دبی ثابت، ضریب­دبی دریچه­ کشویی با آستانه نسبت به حالت بدون آستانه افزایش می­یابد. در تحقیق حاضر براساس پارامترهای بی­بعد روابط چند جمله­ای رگرسیونی غیرخطی با تلفیق تمامی داده­های آزمایشگاهی برای پیش‌بینی ضریب‌دبی در حالت بدون آستانه و با آستانه در عرض‌های مختلف ارائه گردید.