تأثیر نیتروژن بر رشد، اختصاص زیستتوده و تولید آلکالوئیدهای ریشه و شاخساره گیاه بذرالبنج (Hyoscyamus niger L.) در شرایط تنش کمآبی
نویسندگان
1 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه تهران
2 استادیار، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، تهران
3 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه تهران
4 استادیار، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک
5 استادیار، گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک
6 استادیار، گروه میکروبیولوژی، مؤسسه خاک و آب، کرج
7 مربی پژوهشی، گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج
doi
10.22092/ijmapr.2014.6124چکیده
این مطالعه با هدف تأثیر تنش کمآبی (تخلیه آب تا 30، 60 و 90 درصد ظرفیت مزرعهای بهترتیب تنش خفیف، متوسط و شدید) و نیتروژن (براساس 0، 75، 150 و 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) بر رشد، محتوی کلروفیل، اختصاص زیستتوده، محتوی نسبی آب برگ، محتوی و عملکرد تروپان آلکالوئیدهای هیوسیامین و اسکوپولامین ریشه و شاخساره گیاه بذرالبنج (Hyoscyamus niger L.) انجام شد. استخراج آلکالوئیدها به روش اختصاصی و بهوسیله حلالهای مختلفی صورت گرفت و شناسایی آنها براساس مقایسه زمان بازداری دستگاه کروماتوگرافی گازی با دادههای طیف جرمی و استانداردهای مربوطه هیوسیامین و اسکوپولامین انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین محتوی هیوسیامین (281/0% ماده خشک) و اسکوپولامین در ریشه (232/0%) و همچنین بیشترین محتوی هیوسیامین (937/0%) و اسکوپولامین در شاخساره (416/0%) در تیمار 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در شرایط تنش کمآبی شدید مشاهده گردید. همچنین بیشترین آلکالوئید کل (52/20 میلیگرم در گیاه) در تیمار 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در شرایط تنش خفیف کمآبی و کمترین آن (95/8 میلیگرم در گیاه) در تیمار 225 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در شرایط تنش کمآبی شدید حاصل شد. نتایج این تحقیق حکایت از آن داشت که گیاه بذرالبنج در تیمار تنش کمآبی متوسط به همراه کود نیتروژن به میزان 150 کیلوگرم در هکتار علاوه بر اینکه دارای مقادیر مناسبی از محتوی و عملکرد هر دو آلکالوئید میباشد، بلکه بیشترین میزان اسکوپولامین را نیز که نشان از کیفیت آلکالوئید است داراست.
