ارزیابی عملکرد هیدرولیکی و بهره‌برداری دریچه‌های کشویی و نیرپیک در کانال‌های توزیع آب (مطالعه موردی: شبکه آبیاری مغان، اردبیل)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران- سازه‌های هیدرولیکی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش

3 مهندسی عمران- آب و سازه‌های هیدرولیکی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه مراغه، ایران

5 دانشیار گروه آب ، دانشکده مهندسی عمران ، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22125/iwe.2023.168163
چکیده

در تحقیق حاضر عملکرد هیدرولیکی انداز­ه­گیری جریان آب و مشکلات بهره­برداری این سازه­ها در شبکه آبیاری مغان بررسی شده است. در شبکه تعداد 1246 عدد دریچه آبگیر، جهت کنترل و تنظیم سطح آب نصب شده که به غیر از دریچه­های ورودی در محل بند، از دریچه­های کشویی به عنوان سازه­های اندازه­گیری جریان استفاده شده است. دقیق نبودن سازه­های اندازه­گیری در این شبکه باعث شده تا در اجرای بهسازی شبکه، حدود نیمی از سازه­ها با دریچه­های نیرپیک تعویض شدند. در این تحقیق با بازدید از شبکه و بررسی نقشه­ها و اطلاعات موجود، به صورت تصادفی چهار کانال از شبکه انتخاب شد. در هر سازه، دبی واقعی با دبی اسمی سازه که در بهره­برداری از آن استفاده می­شود، مورد مقایسه قرار گرفت و خطای نسبی سازه­ها بدست آمد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد، که متوسط خطای نسبی دبی واقعی و دبی اندازه­گیری بین 11/7 تا 38/34 درصد می­باشد. درصد خطای نسبی اندازه­گیری دبی در دریچه­های کشویی بین 63/0 تا 57/42 درصد و برای دریچه­های نیرپیک 17 تا 32/47 درصد به دست آمد، همچنین برای دریچه کشویی حداکثر اختلاف دبی به ترتیب در کانال­های مورد آزمایش 127 و 3/929 لیتر بر ثانیه و برای دریچه نیرپیک حداکثر اختلاف آبگذری در کانال­های مورد آزمایش به ترتیب 308 و 615 لیتر بر ثانیه حاصل شد. در بخش ارزیابی بهره­برداری، آب­بندی نامناسب، تخریب و عدم کارایی اشل­های تعیین تراز آب و بازشدگی دریچه­ها، پوسیدگی و دستکاری دریچه­ها از مشکلات بهره­برداری سازه­ها می­باشد، که در این راستا، توصیه­های لازم شامل کنترل و اصلاح بهینه و کالیبراسیون سازه­ها ارائه گردید.