فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دربارۀ چگونگی آلت تخت لوزی و تفاوت آن با دیگر آلت‌های تخت در مقرنس، اطلاعات مکتوب اندکی وجود دارد. شاگردان حسین لرزاده به نقل از وی این آلت را تعریف کرده‌اند و اگر چه در برخی نقشه‌های مقرنس این آلت به کار رفته اما دربارۀ مواضع آن اطلاعات مکتوبی وجود ندارد. حسین لرزاده نیز که مبسوط‌ترین توضیحات را دربارۀ تعریف آلت‌های مقرنس و مواضع آن‌ها تقریر کرده، به مواضعی که آلت تخت لوزی می‌تواند قرار گیرد، اشارۀ مستقیمی نداشته و صرفا آن را دروازه‌ آویز معرفی کرده است. شناخت مواضع آلت تخت لوزی، می‌تواند در طراحی و رسم پلان مقرنس مؤثر باشد و ارزش‌های زیبایی‌شناسانۀ فرمی و حجمی آن را بیشتر آشکار کند. از سوی دیگر، با توجه به این که منابع مکتوب دربارۀ مواضع آلت تخت لوزی توضیحاتی ارائه نکرده‌اند، بررسی نقشه‌های مقرنس برجامانده و یافتن اطلاعاتی در این زمینه ضرورت دارد. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش است که بر اساس نقشه‌های مقرنس استادکاران گذشته، آلت تخت لوزی در چه مواضعی می‌تواند قرار بگیرد و همنشین این آلت، چه آلت‌هایی می‌توانند باشند؟ روش داده‌اندوزی ‌از طریق بررسی منابع کتابخانه‌ای، اسکن طرح‌های مقرنس حسین لرزاده در دو جلد کتاب احیای هنرهای از یاد رفته به خط شخص ایشان، نقشه‌های مقرنس اصغر شعرباف در کتاب گزیدۀ آثار و بررسی نقشه‌ها برای یافتن طرح‌های دارای آلت تخت لوزی انجام و روش تحلیل داده نیز با تحلیل چگونگی آلت تخت لوزی در نقشه‌های ذکر شده اصورت می‌پذیرد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که آلت تخت لوزی صرفا همجوار آویز به کار نرفته و بین دو شاپرکی که بین طاس‌های متصل به آلت تخت غیرآویزند نیز می‌تواند جانمایی گردد، به علاوه، از نظر موضع، در نیمۀ بالایی قطاهای مقرنس قرار می‌گیرد.