ارزیابی پتانسیل منابع آب زیرزمینی دشت هرات-مروست با استفاده از روش ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی و منطق فازی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه جیرفت، کرمان، ایران

doi
10.22125/iwe.2023.168322
چکیده

دشت هرات و مروست، یکی از مهم­ترین قطب­های کشاورزی استان یزد بوده و تقریبا تمامی آب استحصال شده از این آبخوان، جهت مصارف کشاورزی استفاده می­گردد. در سال­های اخیر، افت سطح آب زیرزمینی آبخوان هرات و مروست، باعث پیش‌روی آب شور و افت کیفیت آب زیر زمینی شده است. بنابراین هدف از این پژوهش پهنه‌بندی مناطق پتانسیل آبی در دشت هرات و مروست در دوره 2017-1996 با استفاده از عوامل موثر در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی می­باشد. از این­رو از لایه­های اطلاعاتی شامل ارتفاع، شیب، زمین شناسی، کاربری اراضی، میانگین بارندگی و دمای سالانه، تراکم زهکشی و سطح آب زیر زمینی، جهت پتانسیل­یابی منابع آب زیرزمینی استفاده شدند. این نقشه­ها با استفاده از مقایسه زوجی به روش سلسله مراتبی وزن­دهی گردید. با اعمال وزن محاسبه شده هر معیار، نقشه عوامل با توجه به اهمیت آن در پتانسیل یابی آب زیرزمینی تهیه و سپس نقشه نهایی پتانسیل آب زیرزمینی با هم‌پوشانی به روش سلسله مراتبی فازی تهیه گردید. نتایج به دست آمده از پتانسیل­یابی منابع آب زیرزمینی نشان می‌دهد که به ترتیب 6/7، 74/17، 1/25، 85/18 و 61/30 درصد از مساحت منطقه در پهنه­های پتانسیلی خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. به طور­کلی بر طبق نتایج، در منطقه مورد مطالعه، دشت­های آبرفتی و مناطق با شیب توپوگرافی کم دارای بیش­ترین پتانسیل تشکیل منابع آب زیرزمینی بوده و مناطق دارای تشکیلات زمین­شناسی سخت با ارتفاع و شیب بالا دارای کم­ترین پتانسیل جهت استخراج آب زیرزمینی می­باشند.