تعیین مکانهای مناسب برداشت آب باران با استفاده از GIS و FAHP

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی مجتمع آموزش عالی سراوان

2 عضو هیئت علمی، گروه مهندسی نقشه برداری،دانشگاه فنی و حرفه ای،تهران،ایران

doi
10.22125/iwe.2023.168323
چکیده

رشد سریع جمعیت، توسعه اقتصادی و اجتماعی، شهرنشینی و افزایش تقاضای مواد غذایی باعث فشار بر منابع آب شیرین در مناطق مختلف دنیا شده است. افزایش تقاضا برای آب منجر به بهره‌برداری بیش‌ازحد از منابع آب و کمبود آب می‌شود. بنابراین نیاز به راهکارهای جایگزین مؤثر برای مقابله با این مشکل وجود دارد. جمع­آوری و برداشت آب باران یکی از راه‌حل‌های کاربردی برای مقابله با کمبود آب هست. با این‌حال انتخاب مناطق بالقوه برای مکان‌یابی سازه‌های برداشت آب باران در یک حوضه آبخیز نیاز به بررسی عوامل متعددی ازجمله، توپوگرافی، شیب زمین، نوع خاک، شدت بارندگی، پوشش کاربری زمین، زهکشی، جریان رودخانه و معیارهای اجتماعی-اقتصادی دارد. این نشان می‌دهد برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های برداشت آب باران یک مشکل چندهدفه و چند معیاره است که به معیارهای متعددی بستگی دارد. بنابراین، ادغام رویکردهای سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تجزیه‌وتحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره (MCDA) ضروری است. در این پژوهش از یک مدل مبتنی بر GIS با ترکیب منطق فازی و AHP برای تعیین مناطق مناسب برای ساخت سازه‌های برداشت آب باران در حوضه آبخیز گلیداغ برای سال 1398 استفاده شد. نتایج نشان داد که 92/9 درصد از منطقه موردمطالعه دارای پتانسیل بسیار زیاد، 7/25 درصد زیاد، 58/21 درصد متوسط و 8/42 درصد دارای پتانسیل ضعیف برداشت آب باران است. طبق یافته­ها پیشنهاد می­شود برای کاهش کمبود آب سازه­های مناسب جمع آوری آب باران در مکان­های تعیین شده ایجاد گردد.