بررسی تأثیر آزوسپیریلوم لیپوفروم بر ویژگی‌های گیاهچه آفتابگردان (Helianthus annus L.) حاصل از بذر شرایط کم‌آبی در شرایط مزرعه

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات کشاورزی استان گلستان، گرگان، ایران

2 مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کرج، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، ایران

4 دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، رودهن، ایران

5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22067/jag.v3i3.13557
چکیده

ویژگی‌های گیاهچه ارقام مختلف آفتابگردان (Helianthus annus L.) تحت تنش خشکی و تلقیح با باکتری آزوسپیریلوم لیپوفروم در آزمایشی در مزرعه آموزشی پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در سال زراعی 68-1385 به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار ارزیابی شد. تیمارها شامل تنش کم‌آبی (بذرهای تولید شده در شرایط آبیاری گیاهان مادری پس از مقادیر 60 (آبیاری مطلوب)، 120 (تنش متوسط) و 180 (تنش شدید) میلی‌متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس A)، رقم (لاکومکا، مستر، فوریت، سور و آرماویروسکی) و تلقیح باکتری (آزوسپیریلوم لیپوفروم و شاهد) بودند. عامل باکتری در پلات اصلی قرار گرفت و بذرهای حاصل از شرایط تنش کم‌آبی و رقم به صورت فاکتوریل در داخل آن قرار گرفتند. نتایج نشان داد که باکتری آزوسپیریلوم زمان ظهور گیاهچه، شاخص قدرت گیاهچه، وزن خشک برگ، دمبرگ، ساقه و گیاهچه را به ترتیب 14، 44، 30، 31، 22 و 27 درصد نسبت به عدم تلقیح افزایش داد. ظهور اولیه گیاهچه بذرهای شرایط تنش متوسط 48 درصد بیش از شرایط آبیاری مطلوب بود. ظهور نهایی، سرعت ظهور، شاخص ظهور، وزن خشک و بنیه گیاهچه بذرهای حاصل از شرایط تنش شدید نسبت به آبیاری مطلوب کاهش یافت. تلقیح با باکتری ظهور گیاهچه بذرهای شرایط تنش متوسط را نه درصد افزایش داد. تلقیح بذرهای شرایط تنش متوسط و شدید با آزوسپیریلوم، سرعت ظهور، شاخص ظهور، وزن خشک و بنیه گیاهچه را افزایش داد. با به توجه تأثیر تنش کم‌آبی بر جوانه‌زنی و ظهور گیاهچه، تلقیح این بذرها با آزوسپیریلوم لیپوفروم، ظهور و بنیه گیاهچه بذرهای حاصل از شرایط تنش کم‌آبی را بهبود بخشید.