دیاپیریسم نمک در حوضه کلوت (شمال خاور اردکان)
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
حوضة کلوت ( شمال خاور اردکان ) در طی کوهزایی لارامید و در ابتدای پالئوسن تشکیل شده است. ضخامت نسبتاً زیـاد رسوبـهای تـرشـیری که در مـرکز ایـن حوضه به 3800 متـر می رسد، نشـان دهندة فرونـشست و تحـرک بستر حوضه در این زمـان است. ایـن رسوبها، به جز در ائـوسن میـانی که رخسـارة دریای کـم عـمق را نشـان میدهد، اغلب از نوع تخـریبی ـ تبخیری و دارای رخسارة قـارهای هستند. از نظر زمین ساختی، ویژگی اصلی این حوضه وجود نـاودیسهای باز بـا هستة رسوبهای آواری و تـاقدیسهای بسـته با هستة نمک به سن ائـوسن زیـرین است. در مرکز حوضة کلوت تودههای نمک اغلب به صورت دیاپیرهای سوراخ کننده در لایـههای پوششی نفـوذ کـرده و در سطح زمین ظاهر شدهاند که اغلب به طور هـم روند با محور تـاقدیس ها و یا در امتـداد گسلهای موجود در لایههای پوششی، تشکیل شدهاند. به سمت باختر و خاور حوضه، جایی که ضخامت لایة اولیه نمـک کاهش می یـابد، گنبدهای نمـکی، توالی عـادی رسوبی را نسبت به لایههای پوششی خود نشان میدهند. در پایانة خاوری و باختری حوضه، ساختارهای دیاپیری نمک پایان می پذیرند و تودههای بـرجای نـمک در هستة چین خوردگیها تشکیل برجستگیهای کم ارتفاعی را میدهند. نکتة قابل توجه، هم جهت بودن روند ساختارهای برحستة فوق با روند تاقدیسهای دیاپیری در این حوضه است و چنین به نظر میرسد که بـرخی از دیاپیرها در محل ساختارهای برجستة قدیمی نمک تشکیل شده باشند. مسلماً پتانسیل دیـاپیریسم و خیزش نمک، با مـیزان بـرجستگی در تـودة اولیه نمـک ارتبـاط مستقیم دارد.
