کانهزایی منگنز لایهایشکل گراب (تیپ کوبا) در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن درشمال خاور طالقان (البرز مرکزی)
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، تهران، ایران
3 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
چکیده
کانسار منگنز گراب در 185 کیلومتری شمال باختر تهران و 32 کیلومتری شمال خاور شهرک طالقان در زون البرز مرکزی باختری قرار دارد. عمدهترین واحدهای سنگی رخنمون یافته در منطقه، سنگهای آتشفشانی ائوسن بالایی و واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن میباشند که به صورت کمربندی با روند شمال باختر-جنوب خاور گسترش دارند. کانهزایی منگنز لایهای شکل در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن رخ داده است که بر حسب نوع سنگدرونگیر، موقعیت آن در ستون چینهای و ساخت و بافت می توان به سه گروه دستهبندی کرد: الف- منگنز لایهای شکل با سنگ درونگیر لیتیکتوف سرخ (افق اصلی منگنز گراب – افقI). ب- منگنز عدسی شکل با سنگدرونگیر آهک توفی (افق II محدودة معدنی گراب). ج- منگنز با بافت لامینه و دانهپراکنده با سنگ درونگیر لیتیک توف سرخ متمایل به قهوهای (افق دهدر، افق III). شکل هندسی کانسنگ منگنز لایهای-عدسیشکل بوده و در گسترهای به طول 25 کیلومتر (طالقان تا گچسر) قابل ردیابی است. بافتهای لامینه، نواری، تودهای، افشان، بوتروییدال، کلرفرم و پرکنندة فضاهای خالی از بافتهای اصلی کانهزایی بوده وکانه های همراه آن پسیلوملان، براونیت، پیرولوزسیت، کریپتوملان و هاسمانیت میباشد. بر اساس مطالعات میکروترمومتری میانبارهای سیال اولیه، دمای همگن شدگی بین 180 تا 190 درجة سانتیگراد و درجة شوری 18/6 تا 23/4 معادل درصد وزنی کلرید سدیم است. این کانسار بر اساس مقایسه با ویژگیهای تیپهای مختلف از کانسارهای منگنز آتشفشانی- رسوبی، از جمله محیط زمینشناسیتهنشست، محیط تشکیل، نوع سنگهای میزبان و همراه، ژئومتری، بافت و ساخت وکانیشناسی، بیشترین شباهت و مطابقت را با کانسارهای منگنز تیپ کوبا نشان میدهد. بر اساس شواهد ساخت و بافت، ژئومتری، سنگ درونگیر، محیط تشکیل کانسار، زمینشیمی و مطالعة میانبارهای سیال، بهنظر میرسد کانهزایی منگنر در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن در اثر فعالیتهای بروندمی در یک محیط کافتی قارهای تشکیل شده است.