بررسی انتقادی آرای مک‌لورین و دایک دربابِ رابطۀ متافیزیک و علم

نویسندگان

1 گروه مطالعات علم، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران

doi
10.48308/kj.2025.238253.1293
چکیده

طبیعی‌گرایی در متامتافیزیک در دهه‌های اخیر به‌شکلی نیرومند در مناقشات دربارۀ روش‌شناسی و نیز موضوع متافیزیک ابراز شده است. یک محور این مناقشات معیارهایی است که لیدی‌من و راس برای تمییز متافیزیک طبیعی‌شده ارائه کرده‌اند. مک‌لورین و دایک ضمن نقد معیار آن‌ها پیشنهاد دیگری را ارائه می‌دهند. در نظر آن‌ها، نظریه‌ای متافیزیکی برایِ‌آنکه طبیعی به شمار رود، باید علی‌الاصول واجد پیامد مشاهدتی باشد. مک‌لوید و پارسونز معیار آن‌ها را، بنابه اعتراضات قدیمی، با معیار تحقیق‌پذیری پوزیتیویسم منطقی رد کردند. از نظر آن‌ها، معیار تمییز متافیزیک طبیعی‌شده نمی‌تواند بر ارتباط معناشناختی محتوای نظریه و گزاره‌های مشاهدتی مبتنی باشد. آن‌ها در پیشنهادشان اشاره‌ای به نظریۀ B در فلسفۀ زمان دارند. در این مقاله ابتدا می‌کوشم که معیار مک‌لورین و دایک را برای تحدید متافیزیک طبیعی‌شده و نیز نقد مک‌لوید و پارسونز به آن‌ها و پاسخ مجدد آن‌ها را توضیح دهم. سپس با تمرکز بر مناقشۀ نظریۀ A و نظریۀ B در فلسفۀ زمان، نشان می‌دهم که معیار آن‌ها دچار مشکلاتی است فراتر از آنچه مک‌لوید و پارسونز طرح کرده‌اند. استدلال می‌کنم که معیار آن‌ها، اولاً، در خطر دوری‌بودن قرار دارد و، ثانیاً، نافی امکان طبیعی‌گرایانه‌بودنِ مناقشات متافیزیکی است و، نهایتاً، نمی‌تواند مسئلۀ رابطۀ نظریه‌های متافیزیکی و علوم بنیادینِ آینده را حل‌وفصل کند.