فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده بیابان‌زایی در گستره وسیع اقلیمی از مناطق خشک و نیمه‌خشک تا نیمه‌مرطوب بروز کرده و در اثر عوامل طبیعی و عملکرد نادرست انسانی ایجاد می‌شود. تخریب پوشش گیاهی مرتعی، کشاورزی، تخریب خاک و نامناسب شدن کیفیت منابع آبی، حاصل این پدیده می‌باشد. حوزه آبخیز یزدان‌آباد یکی از کانون‌های فعال بیابان‌زایی استان کرمان است و در طول زمان تحت تأثیر فعالیت‌های انسانی و تغییرات اقلیمی مخصوصاً خشک‌سالی بوده است. هدف از این تحقیق بررسی پتانسیل بیابان‌زایی حوزه آبخیز یزدان‌آباد زرند با استفاده از داده‌های رقومی ماهواره‌ای در بازه زمانی 20 ساله از سال 1379 تا 1399 می‌باشد. در این راستا ابتدا نقشه کاربری اراضی برای سال 1379 و 1399 تهیه شد. از داده‌های رقومی لندست برای بررسی رابطه بین شاخص پوشش گیاهی SAVI و شاخص اقلیمی آلبدو استفاده شد. درنهایت با استفاده از این رابطه، شاخص بیابان‌زایی DDI در کلاس‌های مختلف بیابان‌زایی تهیه شد. نتایج این تحقیق نشان داد که در سال 1379 حدود 83 درصد از حوزه آبخیز یزدان‌آباد را اراضی مرتعی تشکیل داده‌اند که مساحت آنها در طول این بازه زمانی از 7/48124 هکتار به 6/46095 هکتار کاهش داشته است. این کاهش در حالی است که مساحت کاربری‌های اراضی شوره‌زار، اراضی کشاورزی و مناطق مسکونی و انسان‌ساخت به ترتیب حدود 4/91، 5/831 و 3/1106 هکتار افزایش داشته‌اند. بررسی متوسط سالانه دو شاخص SAVI و آلبدو نشان داد که در حوزه آبخیز یزدان‌آباد درمجموع شاخص SAVI روند کاهشی و شاخص آلبدو روند افزایشی داشته است. بررسی کلاس‌های بیابان‌زایی حاصل از شاخص DDI در سال 1379 و 1399 نشان داد که بیش از 88 درصد از این دشت در کلاس‌های بسیار شدید و شدید بیابان‌زایی قرارگرفته است. این نتایج حاکی از آن است که این منطقه با توجه به شرایط اقلیمی و پوشش گیاهی شکننده، به‌شدت به تغییرات و تخریب اراضی حساس می‌باشد.