بررسی نهادینه سازی اصول و مبانی برنامه ملی جنگل در ایران
نویسندگان
1 دانشگاه شهرکرد
2 دانشگاه شهرکرد
3 دانشگاه شهرکرد
4 سازمان مدیریت و برنامه ریزی
doi
10.22069/jwfst.2017.9858.1519چکیده
چکیده سابقه و هدف: برنامه ملی جنگل به عنوان یک ابزار مفهومی و سیاسی بعد از تصویب در نشست نوزدهم مجمع عمومی سازمان ملل در ژوئن 1997 جهت تحقق اهداف مدیریت پایدار جنگل پیشنهاد شد. به منظور تهیه یک برنامه منطبق و هدفمند، مفاهیم، الزامات و اولویتهای مخصوص هر کشور مربوطه لحاظ میشود. این برنامه شامل سیاستها و راهبردهای مدیریت جنگلها برای تمام سطوح ملی تا محلی است. پشتوانه اجرای این سیاستها و راهبردها، اصول و مبانی برنامه ملی جنگل هستند که با نهادینهسازی آنها در قوانین این هدف تحقق مییابد. بر این اساس در این تحقیق نهادینه شدن اصول و مبانی برنامه ملی جنگل در سیاستها و قوانین کشور مورد بررسی قرار گرفته است. مواد و روشها: به این منظور سیاستهای کلان، برنامههای توسعه ملی شامل برنامه اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قوانین مرتبط با مدیریت جنگلها بر مبنای دیدگاه روش مدیریت فرآیندی و با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا و به روش کیفی مورد بررسی قرار گرفت. بر این اساس عناصر قانونی تعیین کننده ساختار و فرآیند مرتبط با اصول و مبانی برنامه ملی جنگل شامل مشارکت، حقوق مالکیت و ارتفاق، آموزش و اطلاعرسانی، تمرکززدایی، تامین مالی، آمایشسرزمین، ارزیابی پیامدهای زیستمحیطی و ارزشگذاری منابع جنگلی استخراج و بررسی شد. یافتهها: براساس نتایج تحقیق، ساختارها و فرآیندهای لازم مرتبط با هر یک از اصول و مبانی برنامه ملی جنگل در قوانین مدیریت منابع جنگلی کشور تعریف و نهادینه شده است. اصل مشارکت به عنوان مهمترین اصل و هدف برنامه ملی جنگل در قوانین کشور تعریف شده است و بر همین اساس سایر اصول و مبانی در قوانین تعریف شدهاند. اتکاء به آراء عمومی در اداره امور کشور و ایجاد مشارکت در برنامهریزی، تصمیمگیری، اجرا و نظارت از طریق ایجاد ساختارهایی به صورت تعاونیهای تولیدی و اقتصادی، تشکلهای تخصصی، شوراهای روستایی و بسیج محلی در قوانین نهادینه شدهاند. بر همین اساس ساختارها و فرآیندهای ظرفیتساز برای توسعه مشارکت شامل آموزش و اطلاعرسانی، تمرکززدایی و تامین مالی در قوانین تعریف شدهاند. همچنین ساختارها و فرآیندهای لازم برای حفاظت جنگلها از نتایج اقدامات توسعهای و عمرانی در قالب مبانی آمایش سرزمین، ارزیابی پیامدهای زیستمحیطی و ارزشگذاری منابع جنگلی در قوانین تعریف شدهاند. نتیجه گیری: با توجه به ساختارها و فرآیندهای قانونی موجود برای اصول و مبانی برنامه ملی جنگل، پشتیبان قانونی برای راهبردهای مبتنی بر اصول و مبانی برنامه ملی جنگل در سیاستها و قوانین کشور وجود دارد. واژههای کلیدی: برنامه ملی جنگل، اصول و مبانی، سیاستها و قوانین، نهادینهسازی.
