فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استفاده از کود نیتراته به منظور افزایش عملکرد گیاهان روشی است که توسط بسیاری از کشاورزان مورد استفاده قرار می‌گیرد. پس از ورود این یون به خاک، به نیترات تبدیل شده و به سهولت آبشویی می‌گردد. استفاده از زئولیت یکی از روش‌های جلوگیری از آبشویی نیترات است که امروزه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود تعیین مقدار کود نیتراته مناسب در زمان استفاده از زئولیت بسیار حائز اهمیت است. انجام آزمایش به صورت کلاسیک و با در نظر گرفتن اثر همه عوامل (طرح فاکتوریل) سبب صرف وقت و هزینه در انجام آزمایش‌ها می‌شود. به همین دلیل می‌بایست روش‌های تحقیقاتی قدیمی با روش‌های ساده‌ و استاندارد مانند تاگوچی و طرح مربع مرکزی جایگزین شوند. بدین منظور این تحقیق در قالب طرح کاملاً تصادفی و به صورت فاکتوریل با تیمارهای مقدار زئولیت (در سطوح صفر، 2 و 6 درصد وزنی) و سطوح کاربرد نیترات (برابر با صفر، 200 و 400 میلی‌گرم در هر کیلوگرم خاک) با سه تکرار انجام شد. دو روش تاگوچی و طرح مربع مرکزی نیز به ترتیب با 9 و 13 آزمایش در کنار روش فاکتوریل کامل در نظر گرفته شدند. نتایج روش فاکتوریل کامل نشان داد که مقدار زئولیت بر آبشویی نیترات اثر معنی‌داری داشت؛ گرچه کود نیترات اثری بر آبشویی نیترات نداشت. از نظر مدل تاگوچی، هر دو عامل زئولیت و مقدار کود نیترات بر آبشویی نیترات از خاک تأثیرگذار بودند. براساس اولویت‌گذاری اثرگذاری در روش طرح مربع مرکزی، مشاهده شد که زئولیت مهم‌ترین عامل کاهش آبشویی نیترات بود. براساس نتایج سه روش مورد استفاده، کاربرد 2 درصد زئولیت شروع اثرگذاری زئولیت بر آبشویی نیترات بود. بنابراین می‌توان انتظار داشت که در مقادیر بین 2 تا 6 درصد زئولیت، کاهش معنی‌داری در کاهش آبشویی نیترات رخ دهد.