بررسی کانیهای مات (سولفیدها و اکسیدها) در کمپلکس آذرین مافیک-اولترا‌مافیک میشو، جنوب باختر مرند، شمال باختر ایران

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 مؤسسه تحقیقاتی علوم پایه ایران، تبریز، ایران

4 مؤسسه تحقیقاتی علوم پایه ایران، تبریز، ایران

doi
چکیده

کمپلکس مافیک-اولترا‌مافیک  میشو (پیش از پرمین) در 8 کیلومتری جنوب باختر مرند در آذربایجان خاوری قرار دارد و در  سنگهای رسی پروتروزوییک (سازند کهر) نفوذ کرده و باعث دگرگونی همبری در همبری آنها  شده‌است. این کمپلکس، در بخش شمالی  منطقه مورد مطالعه، توسط یک گسل معکوس در کنار  سنگهای مارنی و ماسه‌سنگی ژیپس‌دار  میوسن قرار گرفته‌است. براساس شواهد صحرایی، بافتی، و ساختاری، نفوذیهای مافیک-اولترا‌مافیک  میشو به‌دو دسته تقسیم‌بندی می‌شوند‌ (1) گابروهای اولیه و (2) گابروهای ثانویه. گابروهای اولیه به‌صورت توده‌های سنگی بزرگ و خشن برونزد داشته و بخش عمده منطقه مورد مطالعه را می‌پوشانند در حالی که گابروهای ثانویه، به‌صورت نفوذیهای کم‌حجم و نسبتاً کوچک دایک و سیل‌مانند و نامنظم در داخل گابروهای اولیه ظاهر می‌شوند. براساس کانی‌شناسی سیلیکاتها، بافت و محتوای کانیهای سولفیدی  گابروهای اولیه به سه زیرگروه (1) گابروهای اولیه معمولی، (2) لکه‌های گابرویی غنی از سولفید، و (3) لکه‌های پیروکسینیتی غنی از سولفید، و گابروهای ثانویه به دو زیرگروه (1) دیابازی و (2) میکروپیروکسنیتی غنی از سولفید رده‌بندی شده‌اند. فازهای تیره (سولفیدی و اکسیدی) در این سنگها عمدتاً فضای خالی میان کانیهای سیلیکاتی را به‌صورت انبوهه‌های گرد شده و خمیده پرکرده و یا گاه  در لکه‌های غنی از سولفید به‌طور کامل فازهای کانیایی سیلیکاتی را احاطه کرده‌اند. در گابروهای اولیه معمولی، پیروتیت و ایلمنیت   فراوان‌ترین کانیهای سولفیدی و اکسیدی بوده که مقادیر مودال آنها به‌ترتیب در محدوده3-0/5%و 10-0/5% قرار می‌گیرند. مقدار پیروتیت  کمتر از 2% بوده و گاه  به 3% می‌رسد. تجزیه شیمیایی این گابروها نشان می‌دهد که مقادیر عناصر Cu، Ni و Cr به‌ترتیب ppm 250،<ppm 410 >، و ppm 170> است. در لکه‌های کوچک گابرویی و پیروکسینیتی غنی از سولفید،  مقادیر مودال سولفید‌ها و اکسید‌ها به‌ترتیب  40-10  و 2-0/2  درصد است. گابروهای ثانویه از نظر کانی شناسی کاملاً مشابه گابروهای اولیه بوده و فاز‌های کانیهای مات و آنها عمدتاً  شامل ایلمنیت (8-3 درصد) و پیروتیت (2-0/2 درصد) است. مقادیر عناصر Cu (ppm 55)، Ni (ppm 57)، و Cr (ppm 91) نیز در این سنگها بسیار پایین است. مقادیر Au و Pt در هر دو گروه گابرو(اولیه و ثانویه)  حدود ppb 5 می‌باشد.