مقایسه کانی‌سازی اپی‌ترمال فلزهای پایه و گرانبها در مناطق گندی و ابوالحسنی استان سمنان، ایران

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه علوم زمین، دانشگاه اتاوا، اتاوا، کانادا

4 گروه علوم زمین، دانشگاه اتاوا، اتاوا، کانادا

5 گروه زمین شناسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

ذخایر فلزهای پایه و گرانبهای گندی و ابوالحسنی در بخشی از کمربند آتشفشانی کلسیمی- قلیایی ترشیری شمال خاور ایران قرار دارند. سنگهای رخنمون یافته از توالی آتشفشانی- تخریبی شامل سیلت سنگها و ماسه سنگهای نازک لایه، لاپیلی توفها، برشهای آتشفشانی و   گدازه های حد واسط در منطقه گندی و به طور عمده گدازه های آندزیتی در منطقه ابوالحسنی تشکیل شده است.  کانی سازی در منطقه گندی به‌صورت برشی و رگه ای رخ داده و  به  سه مرحله اصلی قابل تقسیم است. مرحله I   از نظر کانی سازی طلا دارای اهمیت اقتصادی است. مرحله  II  از چهار مرحله فرعی تشکیل شده و شامل کانی سازی فلزهای پایه است. مرحله پایانی با فراوانی کوارتز و کلسیت مشخص می شود. کانی سازی در منطقه ابوالحسنی شامل سه مرحله اصلی است. دو مرحله اول و دوم دارای مجموعه کانیایی یکسان شامل کوارتز، کلسیت، گالن، اسفالریت، پیریت و کلکوپیریت است، در حالی‌که مرحله پایانی با فراوانی کوارتز و کلسیت مشخص می شود. میانگین دمای همگن شدگی و شوری مجموعه میانبارهای سیال اولیه درمنطقه گندی به ترتیب از ° 234  تا  °C 285 و 4/2 تا 5/4 درصد وزنی معادل NaCl تغییر می کند. دمای همگن شدگی همخوانی خوبی با دمای ایزوتوپی جفت گالن- اسفالریت دارد. میانگین دمای همگن شدگی و شوری در منطقه ابوالحسنی  به‌ترتیب  از   ° 234  تا  °C 340 و 6/7 تا 18/7 درصد وزنی معادل NaCl تغییر می کند.  در این منطقه، دمای ایزوتوپی جفت گالن- اسفالریت، دمای قابل قبولی ارائه نمی‌دهد. مقایسه  Thدر مقابل TmI  ، حضور یک سیال مشابه با شوری متوسط (5 تا 6 درصد وزنی معادل NaCl) و دمای C  250 ° در هر دو منطقه، اما با حضور یک بخش با شوری بالاتر در منطقه ابوالحسنی نشان می دهد. کانسار ابوالحسنی دارای میانگین بالاتر Ag /Au  (34/7) و مقدار بالاتر Pb+Zn  (تا 7/6 درصد وزنی ) در مقایسه با کانسار گندی است (2/1  و 3/9 درصد وزنی ) که با حداکثر شوری در ابوالحسنی نسبت به گندی همخوانی دارد. کانی سازی فلزهای پایه و گرانبها در برشهای گرمابی منطقه گندی در شرایط جوشش رخ داده، در حالی‌که کانی سازی در مرحله II احتمالا نتیجه سردشدگی و رقیق شدگی سیال کانی ساز است. بر اساس روند آمیختگی سیالهای کانی ساز، تشکیل سولفیدهای فلزهای پایه در رگه‌های ابوالحسنی بر اثر تزریق چند باره سیال با شوری بالا و رقیق شدگی آن صورت گرفته است. ژرفای کمینهء کانی سازی در گندی و ابوالحسنی به ترتیب 430 متر و 600 متر در زیر سطح آب زیرزمینی قدیمی است.