تعیین مناطق مستعد جایگزینی پساب تصفیه‌شده با استفاده از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) در دشت مشهد

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 گروه علوم و مهندسی آب، مرکز آموزش عالی کاشمر، کاشمر

doi
10.22125/iwe.2022.150753
چکیده

در این پژوهش از نرم­افزار GIS برای مکان­یابی مناطق مستعد جایگزینی پساب تصفیه­شده استفاده شده است. برای این منظور از پارامترهای میزان کیفیت آب، نزدیکی به محل تصفیه­خانه­ها، میزان افت سطح آب زیرزمینی و وضعیت توپوگرافی در مناطق مختلف استفاده شده است. سپس لایه­های اطلاعاتی مربوط به این پارامترها به روش AHP وزن­دهی شدند. سرانجام با تلفیق و هم­پوشانی لایه­ها، نقشه اولویت­بندی مناطق مستعد جایگزینی پساب حاصل گردید. نتایج AHP نشان داد که با توجه به نظرات کارشناسان و متخصصان آب، افت سطح آب و کیفیت آب زیرزمینی دشت مشهد بیشترین ضریب وزنی و فاصله از تصفیه­خانه و اختلاف ارتفاع مناطق مختلف نسبت به تصفیه­خانه (توپوگرافی) کمترین ضریب وزنی را داشتند. همچنین مناطقی که بیشترین افت، بهترین کیفیت آب، کمترین فاصله و ارتفاع کمتری نسبت به تصفیه­خانه داشتند، بیشترین ضریب وزنی و به­تبع، مناطقی که کمترین افت، بدترین کیفیت آب، بیشترین فاصله و ارتفاع بیشتری نسبت به تصفیه­خانه داشتند، کمترین ضریب وزنی را دارا بودند. مناطقی که به عنوان اولویت اول مشخص گریدند، بیشترین افت سطح آب را داشتند و از لحاظ کیفیت آبی، کیفیت بهتری نسبت به مناطق دیگر دشت داشتند. بنابراین در این مناطق با جایگزینی پساب تصفیه شده با آب چاه­های کشاورزی و خارج نمودن آنها از مدار بهره­برداری میزان برداشت از آبخوان کاهش یافته و پتانسیل ذخیره شده آن می­تواند در آینده مورد استفاده قرار گیرد. با جایگزینی مستقیم (معوض) و از مدار خارج نمودن چاه­های کشاورزی صد درصد آب جایگزین شده با کیفیت بهتر در سفره آب زیرزمینی ذخیره شده و در آینده قابل استفاده خواهد بود.