تعیین مناطق مستعد جایگزینی پساب تصفیهشده با استفاده از روش تحلیل سلسه مراتبی (AHP) در دشت مشهد
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 گروه علوم و مهندسی آب، مرکز آموزش عالی کاشمر، کاشمر
doi
10.22125/iwe.2022.150753چکیده
در این پژوهش از نرمافزار GIS برای مکانیابی مناطق مستعد جایگزینی پساب تصفیهشده استفاده شده است. برای این منظور از پارامترهای میزان کیفیت آب، نزدیکی به محل تصفیهخانهها، میزان افت سطح آب زیرزمینی و وضعیت توپوگرافی در مناطق مختلف استفاده شده است. سپس لایههای اطلاعاتی مربوط به این پارامترها به روش AHP وزندهی شدند. سرانجام با تلفیق و همپوشانی لایهها، نقشه اولویتبندی مناطق مستعد جایگزینی پساب حاصل گردید. نتایج AHP نشان داد که با توجه به نظرات کارشناسان و متخصصان آب، افت سطح آب و کیفیت آب زیرزمینی دشت مشهد بیشترین ضریب وزنی و فاصله از تصفیهخانه و اختلاف ارتفاع مناطق مختلف نسبت به تصفیهخانه (توپوگرافی) کمترین ضریب وزنی را داشتند. همچنین مناطقی که بیشترین افت، بهترین کیفیت آب، کمترین فاصله و ارتفاع کمتری نسبت به تصفیهخانه داشتند، بیشترین ضریب وزنی و بهتبع، مناطقی که کمترین افت، بدترین کیفیت آب، بیشترین فاصله و ارتفاع بیشتری نسبت به تصفیهخانه داشتند، کمترین ضریب وزنی را دارا بودند. مناطقی که به عنوان اولویت اول مشخص گریدند، بیشترین افت سطح آب را داشتند و از لحاظ کیفیت آبی، کیفیت بهتری نسبت به مناطق دیگر دشت داشتند. بنابراین در این مناطق با جایگزینی پساب تصفیه شده با آب چاههای کشاورزی و خارج نمودن آنها از مدار بهرهبرداری میزان برداشت از آبخوان کاهش یافته و پتانسیل ذخیره شده آن میتواند در آینده مورد استفاده قرار گیرد. با جایگزینی مستقیم (معوض) و از مدار خارج نمودن چاههای کشاورزی صد درصد آب جایگزین شده با کیفیت بهتر در سفره آب زیرزمینی ذخیره شده و در آینده قابل استفاده خواهد بود.