تحلیل روند مشخصه‌های خشکسالی در ایران با استفاده از شاخص‌های تک و چندمتغیره

نویسندگان

1 دانشگاه هرمزگان

2 استادیار گروه آمار و ریاضی گروه ریاضیات و آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان

3 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد علوم و مهندسی آبخیزداری، گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان

doi
10.22125/iwe.2022.150751
چکیده

پدیده خشکسالی دارای مشخصه‌های اصلی شدت، مدت، پیک و فراوانی است. در این تحقیق، دو شاخص ارزیابی خشکسالی تک متغیره SPI  و شاخص چندمتغیره کمبود توام مبتنی بر کاپولا (JDI) مقایسه شده است. در این رابطه، ویژگی‌های خشکسالی شامل شدت، مدت و فراوانی خشکسالی در 39 ایستگاه سینوپتیک ایران طی سال‌های 1344 تا 1399مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی نتایج در مشخصه شدت و مدت نشان می‌دهد، طولانی‌ترین تداوم و حداکثر شدت خشکسالی هر ایستگاه متعلق به شاخص JDI است. نتایج در بررسی فراوانی خشکسالی در کلاس‌های مختلف نشان می‌دهد که JDI در مقایسه با SPI-12 در اکثر ایستگاه‌ها، کلاس خشکسالی خیلی شدید را تخمین می‌زند اما برخلاف آن، SPI-12 تخمین غیر‌منتظره‌ای در براورد کلاس خشکسالی در برخی ایستگاه‌‌ها روبروست. علاوه بر این، آزمون روند من-کندال برای ویژگی­های خشکسالی بیانگر این است که JDI روند رو به کاهش خشکسالی را در ایران تخمین می‌زند در حالی که  SPI-12 در اکثر ایستگاه­ها روند قابل توجهی ندارد. درنهایت نتایج نشان داد، JDI ارزیابی کاملی از خشکسالی برای تصمیم گیرندگان و مدیران ارائه می­دهد.