بررسی تأثیر شاخص‌های فرم شهر بر آسایش اقلیمی فضای بیرونی در اقلیم سرد (نمونه مورد مطالعه: شهرکرد)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22108/sppl.2025.145513.1851
چکیده

 تغییرات اقلیمی و رشد سریع شهرنشینی، چالش‌های جدی برای زیست‌پذیری شهری، به‌ویژه در اقلیم‌های سرد و خشک، ایجاد کرده است. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره تأثیرات فرمی - فضایی شهر بر شرایط اقلیمی، این موضوع در خرده‌اقلیم‌های سرد و خشک ایران کمتر بررسی شده است. این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر شاخص‌های فرم شهری بر آسایش اقلیمی فضای بیرونی در اقلیم سرد، در بخشی از بافت فرسوده شهرکرد انجام شده است. با استفاده از نرم‌افزار ENVI-met، سه سناریو شامل وضع موجود، طرح تفصیلی و طرح پیشنهادی شبیه‌سازی و تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد که طراحی در مقیاس کلان با حفظ بافت ارگانیک، کاهش مداخلات گسترده، بهینه‌سازی نسبت ارتفاع به عرض خیابان (H/W)، جهت‌گیری مناسب معابر عمود بر باد سرد غالب و تنظیم نظام ارتفاعی توده‌ها، تأثیر چشمگیری بر بهبود آسایش حرارتی دارد. مدل پیشنهادی با طراحی معابر غیرمستقیم و تنظیم ارتفاع ساختمان‌ها، در ساعات ظهر و عصر عملکرد بهتری در حفظ گرما نشان داد؛ در حالی که طرح تفصیلی در ساعات صبح و شب شرایط مطلوب‌تری فراهم کرد. این یافته‌ها بر اهمیت طراحی اقلیم‌محور تأکید دارد و راهنمای مؤثر برای برنامه‌ریزی شهری در اقلیم‌های سرد است.