پتانسیل تولید سیلاب و تعیین مناطق مولد سیل با استفاده از نرم افزار ArcGIS و مدل ModClark در حوضه تالار
نویسندگان
1 گروه آموزشی علوم و مهندسی آبخیزداری،دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری،ساری، ایران
2 دانشیارگروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3 و عضو هیات علمی گروه علوم مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
4 گروه پژوهشی هیدرولوژی و توسعه منابع آب، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیز کشور، تهران، ایران
doi
10.22125/iwe.2022.150764چکیده
اولویتبندی مناطق مختلف و زیرحوضهها از نظر پتانسیل سیلخیزی تأثیر مهمی در مدیریت حوزهآبخیز دارد. هدف از اولویتبندی سیلخیزی در زیرحوضهها، ارائه الگویی برای کنترل و کاهش خطرات سیل و ارزیابی نقش هریک از زیرحوضهها در دبیاوج هیدروگراف سیلاب خروجی حوضه میباشد. در این تحقیق حوضه تالار بدلیل وقوع سیلهای متعدد، بعنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب و در ادامه عوامل مؤثر بر سیلخیزی نظیر بارش باران در دوره بازگشت های مختلف، طول جریان، درصد شیب، کاربری اراضی، گروه هیدرولوژی خاک، مقادیر CN و زمانتمرکز شناسایی و سپس با استفاده از تلفیق نرمافزار ArcGIS و مدل ModClark، پتانسیل تولید رواناب در حوضه تالار در پنج طبقه خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد در سه دوره بازگشت 25، 50 و 100 سال تهیه شد. همچنین براساس نتایج بدست آمده سهم زیرحوضهها در پتانسیل سیلخیزی کلحوضه تنها تحت تأثیر مساحت آنها نیست و عواملی چون موقعیت مکانی زیر حوضهها و روندیابی سیل در رودخانه اصلی نیز در رژیم سیلابی حوضه تأثیر قابل توجهی دارند. به همین دلیل براساس نقشه های پتانسیل تولید رواناب در دوره بازگشت های 25، 50 و 100 ساله، پتانسیل تولید رواناب، از پاییندست به سمت بالادست حوضه؛ افزایش و زیرحوزه چاشم واقع در جنوب شرقی حوضه بدلیل بارشهای سیلابی، شیب تند و بالایودن مقادیر CN به عنوان مؤثرترین واحد در پتانسیل سیلخیزی کل حوضه تالار- شیرگاه محسوب می شود.