نقش زنان روستایی در توسعۀ گردشگری اجتماع‌محور: مطالعۀ روستاهای اطراف دریاچۀ گهر در استان لرستان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی،دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران.

doi
10.22108/sppl.2025.145899.1854
چکیده

گردشگری مبتنی‌بر جامعه به‌عنوان یکی از ارکان توسعۀ پایدار روستایی، نقش کلیدی زنان روستایی را در حفظ میراث فرهنگی و تقویت اقتصاد محلی برجسته می‌کند. این مطالعه نقش زنان را در روستاهای داربستانه و تیان در نزدیکی دریاچۀ گوهر در استان لرستان و موانع مشارکت آن‌ها و راهکارهای توانمندسازی را بررسی کرده است. با استفاده از تحلیل مضمون کیفی، داده‌ها ازطریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۹ زن فعال در فعالیت‌های گردشگری در سال ۱۴۰۳ جمع‌آوری شدند. فرایند تحلیل تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و نشان داد که مشارکت زنان در ابعاد مختلف اقتصادی (تولید صنایع‌دستی، خدمات غذایی، فروش محصولات کشاورزی)، اجتماعی (تصمیم‌گیری محلی، تقویت همبستگی اجتماعی) و فرهنگی/ زیست‌محیطی (انتقال میراث عشایری، رفتارهای دوستدار محیط‌زیست) چشمگیر است؛ بااین‌حال، موانعی مانند زیرساخت‌های ناکافی، نگرش‌های سنتی و دسترسی محدود به بازار، مشارکت آن‌ها را محدود می‌کند. راهکارهای پیشنهادی شامل تأسیس تعاونی‌های زنان، توسعۀ زیرساخت‌های دیجیتال، ارائۀ آموزش‌های حرفه‌ای و ترویج برندسازی محلی ازطریق جشنواره‌های فرهنگی است. این اقدامات به توانمندسازی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زنان کمک کرده و توسعۀ پایدار گردشگری را تقویت می‌کند. این مطالعه با تمرکز بر ناحیۀ کمتر مطالعه‌شدۀ دریاچۀ گوهر، بینش‌های بومی و راهکارهای عملی برای توانمندسازی زنان ارائه می‌دهد و به ادبیات گردشگری مبتنی‌بر جامعه و مطالعات جنسیتی در ایران کمک می‌کند.