بررسی نوسانات تراز آب زیرزمینی با روش محاسبات نرم (مطالعه موردی: دشت‌های ارومیه و میاندوآب)

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه ارومیه

2 گروه مهندسی آب دانشگاه ارومیه

3 مسئول آزمایشگاه هیدرولیک مکانیک سیالات موسسه غیردولتی علم و فن ارومیه

4 دانشجوی دکترای آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه

doi
10.22125/iwe.2022.146399
چکیده

مطالعة رفتار نوسانات تراز آب‌ها به‌دلیل توزیع نامتوازن در چرخة هیدرولوژیک برای بیلان آب حائز اهمیت است. در تحقیق حاضر، نوسانات تراز آب زیرزمینی دشت‌های ارومیه و میاندوآب در دو مدل SVM و Wavelet از گروه محاسبات نرم، بررسی شده است. برای این منظور، اطلاعات مربوط به بازة زمانی سال‌های 1381-1396 برای هر دو دشت‌های ارومیه و میاندوآب با در نظر گرفتن چهار سناریو: (1) تراز آب زیرزمینی- تراز آب زیرزمینی با یک ماه تأخیر، (2) تراز آب زیرزمینی- تراز آب زیرزمینی با دو ماه تأخیر، (3) تراز آب زیرزمینی- بارش و (4) تراز آب زیرزمینی- دما صورت گرفت. نتایج حاصل از شبیه‌سازی مورد مقایسه قرار گرفت و بهترین مدل معرفی گردید. نتایج تحلیل رگرسیون حاصل نشان داد 90/0=R2 و 4/0MSE= به ترتیب متعلق به چاه پیزومتر دوم دشت ارومیه و چاه پیزومتر سوم دشت میاندوآب در هر دو مدل SVM و Wavelet برای سه سناریوی تراز آب زیرزمینی- تراز آب زیرزمینی با یک ماه تأخیر، تراز آب زیرزمینی-بارش و تراز آب زیرزمینی-دما بوده است. داده‌های متغیرهای اقلیمی دما، بارش و تراز آب زیرزمینی با یک ماه تأخیر به‌عنوان متغیر مستقل و داده‌های تراز آب زیرزمینی به‌عنوان متغیر وابسته سناریوهای مذکور با 80% داده‌های آموزشی و 20% داده‌های آزمون را تشکیل دادند؛ و نتایج این بررسی نشان داد که متغیر اقلیمی بارش در نوسانات تراز آب زیرزمینی تأثیر بسزایی دارد. در حالت کلی، نتایج پیش‌بینی مدل Wavelet بهتر از مدل SVM در بررسی نوسانات تراز آب زیرزمینی در دشت‌های ارومیه و میاندوآب بدست آمدند. در تحقیق حاضر، بررسی مستقل مدل‌های مذکور به‌منظور شبیه­سازی نوسانات تراز آب زیرزمینی و مقایسه یکایک آن دو مدل در کاربرد آنها می‌باشد.