جنبههای صوفیانۀ سازمان نوافلاطونی اندیشۀ ابنسینا در اخلاق
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس
2 پژوهشگر پسا دکتری دانشگاه تربیت مدرس
doi
10.29252/kj.2023.230422.1149چکیده
اخلاق صوفیانه از مراتب سهگانۀ سازمان فکر نوافلاطونی ابنسینا در اخلاق است. ابنسینا، همچون دیگر بخشهای کار خود دربارۀ تصوف، اخلاق صوفیانه را در قالب فکریای طرح کرده است که در خودِ اندیشۀ صوفیانه مییابیم. بهعبارتِدیگر، بحث ابنسینا در اخلاق تصوف را بدون رجوع به فرهنگ فکری خود صوفیه نمیشود درک کرد. بااینحال، حجم مطالب ابنسینا دربارۀ اخلاق صوفیانه، بهدلیلِ جایگاه خاص اخلاق علمی در کار او، بسیار ناچیز است. به همین دلیل در این مقاله، برای بیان برخی جنبههای صوفیانۀ اخلاق او، از دیگر متون ارائهشده در این قالب فکری نیز استفاده میکنیم و ضمن ارائۀ توضیحاتی بیشتر از خلال چنین متونی، میکوشیم عبارات مختصر ابنسینا را تفصیل دهیم. از طرف دیگر، اخلاق مطرح در متون صوفیانه گسترهای وسیع از مفاهیم را در بر میگیرد که اخلاق صوفیانۀ ابنسینا نیز بهطورِ مختصر به کثیری از آنها اشاره دارد. در این مقاله، تلاش بر این است که از این گسترۀ وسیع صرفاً به مفاهیمی بپردازیم که بین اخلاق نوافلاطونی و اخلاق صوفیانه مشترک است. این تحقیق نشان خواهد داد که منبع این گونه مفاهیم تفکر اخلاقی صوفیه است، هرچند ابنسینا در بررسیِ آنها، تعارضی نیز با سازمان نوافلاطونی اندیشۀ خود در اخلاق ندیده است.
