فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و هدف: در دهه‌های اخیر، توجه پژوهشگران تعلیم و تربیت به پرورش تفکر خلاق، در دانش‌آموزان افزایش یافته است. یکی از رویکردهای مؤثر در این زمینه، الگوی شش کلاه تفکر ادوارد دوبونو است که با هدف سامان‌دهی و هدایت فرایند اندیشیدن طراحی شده است. این الگو شش شیوه‌ متمایز تفکر را در قالب شش «کلاه» رنگی معرفی می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل محتوای بخش تاریخ کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی متوسطه اول بر اساس مؤلفه‌های تفکر ادوارد دوبونو اجرا شد. روش: روش پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا و رویکرد پژوهش کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش، بخش تاریخ کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی متوسطه اول در سال تحصیلی 1405- 1404 بود که، کل جامعه آماری به عنوان نمونه در نظر گرفته شد. ابزار اندازه‌گیری چک‌ لیست تحلیل محتوای محقق ساخته بود و نتایج پژوهش با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی در فرایند تحلیلی «آنتروپی شانون» مورد بررسی قرار گرفت. پژوهش: در بخش تاریخ کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول، 376 مرتبه به مؤلفه‌های تفکر اشاره شده است. همچنین فراوانی مؤلفه‌های تفکر کلاه‌های سفید، قرمز، سیاه، زرد، سبز و آبی به ترتیب 143، 35، 53، 60، 35 و 50 بوده است. نتیجه‌گیری: عمده‌ترین نتایج پژوهش بیان‌کننده آن است که در بین پایه‌های تحصیلی متوسطه اول، پایه هفتم با میزان بار اطلاعاتی 1.515 و ضریب اهمیت 0.360 بیشترین توجه و پایه هشتم با میزان بار اطلاعاتی 1.454 و ضریب اهمیت 0.317 کمترین توجه را به مؤلفه‌های تفکر به خود اختصاص داده بودند.