بررسی تغییرات کیفیت و تعیین پهنه آسیب‌پذیری آبخوان دشت ساری با استفاده از مدل SI و آزمون ناپارامتری من-کندال

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، دانشکده منابع طبیعی، ساری، ایران.

2 دکتری مهندسی محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

3 علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران

doi
10.22125/iwe.2022.146419
چکیده

آب‌های زیرزمینی یکی از منابع مهم تأمین آب شرب و کشاورزی در مناطق شمالی کشور به شمار می­آیند. افزایش جمعیت و تقاضا برای محصولات کشاورزی خصوصاً برنج در نواحی شمالی کشور میزان بهره­برداری از منابع آب را در یک دهه گذشته افزایش داده است. هدف از تحقیق حاضر بررسی آسیب­پذیری آبخوان دشت ساری با استفاده از مدل SI و تغییرات کیفی منابع آب با استفاده از آزمون من-کندال و نمودار شیب سن برای کاتیون­ها و آنیون­ها، TDS، EC، pH و SAR 38 حلقه چاه بهره­برداری ثبت شده در استان مازندران است. ابتدا تغییرات پارامترهای کیفی از سال 1385 تا 1397 بررسی شد. سپس نقشه­های مدل SI (عمق آب زیرزمینی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، توپوگرافی و کاربری اراضی) رتبه­بندی و وزن هر پارامتر بدست آمد. نتایج آزمون من-کندال و نمودار شیب سن نشان داد که مقدار P-Value  برای متغیر SAR در دوره زمانی مورد مطالعه معنی­دار  و برای مجموع کاتیون­ها و pH کمتر از 05/0 است. ضریب تبیین (R2) نشان داد که پارامترهای کاتیون­ها، SAR و pH با مقادیر 272/0، 249/0 و 235/0 بیشترین ارتباط را با تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی دشت ساری دارند. نمودار شیب سن نیز روند صعودی پارامترها را نشان داد. همپوشانی پارامترهای مدل SI، نشان داد 92/50 درصد منطقه دارای ریسک آسیب­پذیری متوسط می­باشد. نتایج صحت­سنجی نشان داد که 19/57 درصد منطقه دارای همپوشانی متوسط است و 67/0 درصد کمترین مقدار همپوشانی را دارد.