بررسی تغییرات کیفیت و تعیین پهنه آسیبپذیری آبخوان دشت ساری با استفاده از مدل SI و آزمون ناپارامتری من-کندال
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، دانشکده منابع طبیعی، ساری، ایران.
2 دکتری مهندسی محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران
3 علوم و مهندسی آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران
doi
10.22125/iwe.2022.146419چکیده
آبهای زیرزمینی یکی از منابع مهم تأمین آب شرب و کشاورزی در مناطق شمالی کشور به شمار میآیند. افزایش جمعیت و تقاضا برای محصولات کشاورزی خصوصاً برنج در نواحی شمالی کشور میزان بهرهبرداری از منابع آب را در یک دهه گذشته افزایش داده است. هدف از تحقیق حاضر بررسی آسیبپذیری آبخوان دشت ساری با استفاده از مدل SI و تغییرات کیفی منابع آب با استفاده از آزمون من-کندال و نمودار شیب سن برای کاتیونها و آنیونها، TDS، EC، pH و SAR 38 حلقه چاه بهرهبرداری ثبت شده در استان مازندران است. ابتدا تغییرات پارامترهای کیفی از سال 1385 تا 1397 بررسی شد. سپس نقشههای مدل SI (عمق آب زیرزمینی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، توپوگرافی و کاربری اراضی) رتبهبندی و وزن هر پارامتر بدست آمد. نتایج آزمون من-کندال و نمودار شیب سن نشان داد که مقدار P-Value برای متغیر SAR در دوره زمانی مورد مطالعه معنیدار و برای مجموع کاتیونها و pH کمتر از 05/0 است. ضریب تبیین (R2) نشان داد که پارامترهای کاتیونها، SAR و pH با مقادیر 272/0، 249/0 و 235/0 بیشترین ارتباط را با تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی دشت ساری دارند. نمودار شیب سن نیز روند صعودی پارامترها را نشان داد. همپوشانی پارامترهای مدل SI، نشان داد 92/50 درصد منطقه دارای ریسک آسیبپذیری متوسط میباشد. نتایج صحتسنجی نشان داد که 19/57 درصد منطقه دارای همپوشانی متوسط است و 67/0 درصد کمترین مقدار همپوشانی را دارد.