فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف و پیشینه پژوهش: پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیت‌های آموزشی بازی‌های رایانه‌ای در پرورش مهارت‌های شهروندی و مؤلفه‌های مسئولیت اجتماعی انجام شد. با توجه به گسترش نقش بازی‌های رایانه‌ای به‌عنوان رسانه‌ای فرهنگی و تربیتی، بررسی نظام‌مند نحوه بازنمایی مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در ساختارهای روایی و تعاملی آن‌ها ضرورت دارد. مسئله اصلی پژوهش این است که بازی‌های دارای روایت تعاملی چگونه می‌توانند به آموزش غیررسمی مؤلفه‌هایی چون همدلی، مشارکت اجتماعی، پاسخگویی، احترام به حقوق دیگران و حفاظت از محیط‌زیست کمک کنند. روش: پژوهش حاضر با استفاده از تحلیل محتوای تماتیک انجام شده است. جامعه مورد مطالعه شامل بازی‌های رایانه‌ای با سازوکارهای تصمیم‌گیری اخلاقی و پیامدهای اجتماعی بود. از میان آن‌ها، ۲۴ عنوان در بازه‌ی ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۲ با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله‌ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد و برای افزایش دقت و اعتبار، از مثلث‌سازی داده‌ها و بازبینی مکرر پژوهشگر استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد بازی‌های دارای روایت تعاملی از طریق تصمیم‌گیری اخلاقی، پیامدهای رفتاری و تعامل با شخصیت‌های متنوع، بستر مؤثری برای درک و درونی‌سازی ارزش‌های اجتماعی فراهم می‌کنند. این بازی‌ها با شبیه‌سازی موقعیت‌های واقعی، موجب تقویت همدلی، مسئولیت‌پذیری، پاسخگویی و احترام به حقوق فردی و جمعی می‌شوند. نتیجه‌گیری: بر اساس تحلیل انجام‌شده، بازی‌های رایانه‌ای را می‌توان رسانه‌ای تربیتی و مکمل نظام‌های آموزشی دانست. بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت روایت‌های تعاملی می‌تواند به ارتقای سواد اجتماعی، تقویت کنش مسئولانه و پرورش شهروندان آگاه و مشارکت‌جو در بستر آموزش رسمی و غیررسمی منجر شود.