بررسی کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی براساس مؤلفه‌های تربیت شهروندی مونته سوری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه‌ی تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 3. استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

3 دکتری تخصصی برنامه‌ریزی درسی، مدرس دانشگاه فرهنگیان، کرمان، ایران

doi
10.48310/rsse.2025.19940.1277
چکیده

 هدف و پیشینه: هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر اساس میزان به کارگیری مؤلفه‌های تربیت شهروندی از منظر مونته سوری بود. روش‌شناسی‌: روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا با به کارگیری روش آنتروپی شانون بود. جامعه آماری، 4 جلد کتاب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی در سال تحصیلی 1403- 1402 بود. حجم نمونه برابر با حجم جامعه بود. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مؤلفه آمادگی برای تفکر و عمل مستقل(WJ= 0/320)، از بیشترین ضریب اهمیت و در مراتب بعدی به ترتیب مؤلفه‌های هدف شهروندی مشترک(WJ= 0/320)، انسانیت برای هماهنگی(WJ= 0/253)، تصور شهروند آینده (WJ= 0/178)، دانش به مثابه پیش نیاز و رشد شخصیت به عنوان هدف (WJ= 0/052)، جهان بینی در حال توسعه (WJ= 0/038) و شهروندان سازگار و نقاد (WJ= -0.198)، قرار دارند. بیشترین ضریب اهمیت مؤلفه‌ها در کتاب پایه سوم (WJ= 0/454) است و در مراتب بعدی به ترتیب پایه ششم (WJ= 0/359)، پایه پنجم (WJ= 0/138)، و کمترین ضریب اهمیت در پایه چهارم (WJ= 0/047) است. نتیجه‌گیری: در مجموع مؤلفه‌های تربیت شهروندی از منظر مونته سوری در مقایسه با یکدیگر توزیع متوازنی ندارند و کتاب‌های درسی مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی نیازمند بازنگری و بازنویسی در زمینه توجه متوازن به مؤلفه‌های تربیت شهروندی با رویکرد مونته سوری است.