فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: منابع انرژی دریای خزر با افزایش مصرف جهانی نفت بیش از گذشته مورد توجه قدرت‌های عمده بین‌المللی همچون آمریکا، روسیه، چین، ژاپن و اتحادیه اروپا قرار گرفته است. منطقه آسیای مرکزی به دلیل محصور بودن در خشکی، با محدودیت‌های ژئوپلیتیکی در دسترسی به دریاهای آزاد مواجه است و مهم‌ترین چالش این کشورها انتقال نفت و گاز به بازارهای جهانی است. ازاین‌رو، اتکا به خطوط انتقال انرژی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. در کنار این جنبه‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی، مطالعه جغرافیای انرژی دریای خزر می‌تواند به‌عنوان یک موضوع کاربردی در «آموزش جغرافیا» مورد استفاده قرار گیرد؛ زیرا تحلیل موقعیت، مسیرها و محدودیت‌های فضایی این منطقه به درک بهتر مفاهیم کلیدی مانند ارتباطات فضایی، پویایی‌های منطقه‌ای و حتی چالش‌های محیطی نظیر بحران انرژی کمک می‌کند. همچنین بررسی جایگاه ایران در این فرآیندها می‌تواند در آموزش جغرافیا، اهمیت موقعیت راهبردی کشور و نقش آن در مدیریت منابع و امنیت انرژی را برجسته سازد.. روش:: این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی به این پرسش می‌پردازد که ایران در پروژه‌های انتقال انرژی حوزه دریای خزر و توسعه ژئواکونومیک آسیای مرکزی چه جایگاهی دارد. روش تحقیق کیفی بوده و داده‌ها از اسناد و منابع معتبر گردآوری شده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که محدودیت آبراه‌ها و وابستگی به مسیرهای زمینی، کشورهای آسیای مرکزی را نیازمند مسیرهای ترانزیتی از طریق کشورهای واسطه کرده است. ایران با موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز می‌تواند نقش مهمی در اتصال این کشورها به آب‌های آزاد و شبکه‌های انرژی ایفا کند.نتیجه گیری:: این موضوع علاوه بر اهمیت ژئواکونومیکی، ظرفیت بالایی برای آموزش جغرافیا دارد و می‌تواند در ارتقای سواد فضایی، درک روابط انسان–محیط و آموزش چالش‌های منطقه‌ای مانند بحران آب و انرژی مؤثر باشد.