فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف واکاوی مؤلفه‌های خلاقیت در کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی با تاکید بر بخش‌های مدنی کتاب و با در نظر گرفتن الگوی خلاقیت گیلفورد انجام شد و در پی پاسخ به این سوال است که میزان تطابق محتوای متن، تصاویر، پرسش فعالیت‌های بخش مدنی کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی با مؤلفه‌های خلاقیت گیلفورد چقدر است؟ روش دستیابی به این هدف تحلیل محتوا از نوع توصیفی و جامعه آماری شامل محتوای بخش مدنی کتاب‌های مطالعات اجتماعی پایه‌های چهارم، پنجم و ششم ابتدایی بود. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست محقق‌ساخته براساس عوامل خلاقیت گیلفورد(حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب) جمع‌آوری و تحلیل شدند.یافته‌ها نشان داد که در متن درس‌ها، 62% محتوا در سطح حافظه شناختی، 5% در تفکر همگرا، 6% در تفکر واگرا و 4% در تفکر ارزشیاب قرار دارد. در تصاویر، 47% در سطح حافظه شناختی، 17% در تفکر همگرا، 23% در تفکر واگرا و به تفکر ارزشیاب توجهی نشده بود. در فعالیت‌ها و پرسش‌ها، 3% در حافظه شناختی، 4% در تفکر همگرا، 32% در تفکر واگرا و 8% در تفکر ارزشیاب مشاهده شد.نتایج حاکی از آنست که کتاب‌های مطالعات اجتماعی دوره دوم ابتدایی در بخش مدنی بیشتر بر سطوح پایین‌تر تفکر(حافظه شناختی و تفکر همگرا) تمرکز دارند و به سطوح بالای تفکر(تفکر واگرا و ارزشیاب) که برای پرورش خلاقیت ضروری است، کمتر توجه شده‌است. پیشنهاد می‌شود در بازنگری کتاب‌های درسی، تعادلی بین سطوح مختلف تفکر ایجاد شود و فعالیت‌ها و محتوایی که به پرورش تفکر خلاق و انتقادی کمک می‌کنند مدنظر قرارگیرد.