فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اضافه برداشت از آبخوان‌ها، تغییر اقلیم، فعالیت‌های انسانی و زمین‌شناسی از‌جمله عوامل اثرگذار بر کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی است. در پژوهش حاضر برای ارزیابی تغییر اقلیم بر منابع آب از داده‌های روزانة دبی، ایستابی، تخلیۀ چاه، بارش، دما و کیفیت آب زیرزمینی (در سال‌های 1991-2021 آبخوان چم انجیر) در‌ حوضۀ خرم‌آباد استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که در‌حوزۀ چم انجیر روند برداشت از چاه، دما و شاخص‌های شیمیایی نسبت جذب سدیم (SAR) و درصد سدیم (% Na) افزایشی معنادار و سختی کل (TH) و روند دبی کاهشی معنادار داشته است. طبق خروجی مدل، تغییرات بارش در دورۀ  2041-2060نسبت به دورۀ مشاهداتی کاهش و دورۀ 2021-2040 نسبت به دورۀ مشاهداتی افزایش خواهد داشت؛ اما مقدار دبی در دورۀ 2021-2060 کاهش خواهد یافت. روند افزایشی دو عنصر SAR و %Na تحت‌تأثیر کل مواد جامد محلول (TDS) و هدایت الکتریکی (EC) است. با افزایش TDS و EC میزان SAR و Na % افزایش می‌یابد. همبستگی TDS با Na% و SAR به‌ترتیب ۷۱۵/۰ و ۶۳۶/۰ و همبستگی بین EC با SAR و %Na به‌ترتیب ۷۱۳/۰ و ۶۳۵/۰ است. بر‌اساس مدل رگرسیون دبی و بارش، سطح ایستابی در دوره‌های 2021 تا 2060 روند کاهشی و عناصر کیفیت آب زیرزمینی (آنیون، کاتیون و هدایت الکتریکی) روند افزایشی خواهد داشت. نتیجۀ این تغییرات کاهش کمیت و کیفیت منابع آب زیرزمینی و افزایش تنش‌های آبی است؛ بنابراین بازنگری در مدیریت و تخصیص منابع آب، سازگاری با تغییر اقلیم، مدیریت الگوی کشت، افزایش راندمان آبیاری و تعامل با جوامع محلی و ذی‌نفعان می‌تواند در بهبود شرایط مؤثر باشد.