فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پراکنده‌رویی شهری را بی‌شک باید یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی شهرها به‌ویژه در کشور‌های درحال توسعه دانست. شهرهای ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. هرگونه برنامه‌ریزی برای کنترل پدیدۀ پراکنده‌رویی شهری و سپس دستیابی به الگوی مدیریت پایدار اراضی شهری مستلزم شناخت نیروها و علل به وجود آورنده و هدایت‌کنندۀ پراکنده‌رویی شهری است. در این راستا، هدف از پژوهش حاضر شناخت علل مستقیم و غیر‌مستقیم پراکنده‌رویی در شهرهای ایران است. پژوهش حاضر از‌نوع کیفی و به‌صورت توصیفی-تحلیلی و روش جمع‌آوری داده‌های آن به‌صورت اسنادی-کتابخانه‌ای بوده است. در راستای دستیابی به هدف پژوهش حدود 80 مقالۀ داخلی در موضوع پراکنده‌رویی شهری (در دو دهۀ گذشته) جمع‌آوری و در چند ‌مرحلۀ منظم در نرم‌افزار MAXQDA2020 تحلیل و کدگذاری شد. دلایل پراکنده‌رویی شهری استخراج‌شده از منابع بررسی‌شده در 16 دستۀ کلی تقسیم‌بندی شد. بر‌اساس نتایج پژوهش عواملی همچون ضعف، کمبود، ابهام و ناکارآمدی قوانین و مقررات شهری، نبود برنامه‌ریزی، نظارت و کنترل رشد و توسعۀ شهر، توسعۀ مسیر‌های ارتباطی و زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل، سیاست‌های شهری کلان، مهاجرت به شهر، سوداگری زمین، شهرک‌سازی‌های برنامه‌ریزی‌‌شده، رشد طبیعی جمعیت، اثر‌های تهیه و تصویب طرح‌های شهری و توسعۀ صنایع سبک‌و‌سنگین در حاشیۀ شهر‌ها را می‌توان از مهم‌ترین علل پراکنده‌رویی در شهر‌های ایران دانست که هر‌یک نتیجۀ زمینه‌ها و علل مختلف دیگری است