تبیین هیجانات شرم و گناه دانش‌آموزان بر اساس هیجانات معلم و ساختار اهداف کلاس: نقش واسطه‌ای بازخورد معلم

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم تربیتی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی دانشگاه خلیج فارس بوشهر، ایران.

4 گروه روان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم تربیتی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.

doi
10.22099/jsli.2022.6739
چکیده

هدف پژوهش حاضر، تبیین هیجانات شرم و گناه دانش‌آموزان بر اساس هیجانات معلم و ساختار اهداف کلاس با توجه به نقش واسطه‌ای بازخورد معلم بود. جامعة آماری پژوهش حاضر، همة دانش‌آموزان پایه‌های چهارم، پنجم و ششم دورة ابتدایی شهر لامرد و معلمان‌ آن‌ها هستند. 400 دانش‌آموز و معلمان آن‌ها که 37 نفر بودند، با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند. معلمان آزمون بازخورد شایستگی و سیاهة هیجان معلم و دانش‌آموزان پرسش‌نامة ساختار هدف کلاس و آزمون عاطفة خودآگاه برای کودکان را تکمیل نمودند. جهت بررسی روابط علّی بین متغیرها از روش تحلیل مسیر و برای تجزیه‌‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS نسخه 24 استفاده شد.  یافته‌ها نشان دادند که از بین هیجانات معلم، شادی، عشق و خشم با هیجان شرم دانش‌آموزان رابطه دارند. اما هیچ‌کدام از مولفه‌های هیجان معلم با احساس گناه دانش‌آموزان رابطه نداشتند. از طرف دیگر ساختار هدف تبحری رابطه منفی و ساختار هدف اجتنابی رابطه مثبت و معنی‌داری با هیجان شرم و گناه دانش‌آموزان داشتند، اما ساختار هدف عملکردی  رابطة معنی‌داری با این دو هیجان نداشت. ساختار هدف عملکردی با میانجی‌گری بازخورد معلم، بر هیجان شرم اثرگذار بود. همچنین تأثیر غیرمستقیم هیجانات ‌ترس، غم و عشق معلم بر هیجان شرم از طریق بازخورد معلم، معنی‌دار بود. بر اساس نتیجة به‌دست‌آمده پیشنهاد می‌شود که از قرارداد وابستگی جهت ایجاد ساختار تبحری در کلاس درس استفاده گردد. همچنین نوع بازخورد معلم نیز باید به‌گونه‌ای باشد که ضمن تشویق دانش‌آموزان به امور آموزشی، ایجادکنندة هیجان شرم و گناه در آن‌ها نباشد.