محاسبه نیاز آبی و ارائه الگوی کشت باغی کم آبخواه و سازگار با مناطق خشک، بهمنظور کاهش آسیبپذیری خشکسالی کشاورزی(مطالعه موردی :حوزه آبخیز پیشکوه استان یزد)
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه هرمزگان
2 عضوهیات علمی دانشگاه هرمزگان
3 عضوهیات علمی دانشگاه هرمزگان
4 دانشگاه هرمزگان
5 استادیار، عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی، استان یزد
doi
10.22125/iwe.2021.142417چکیده
آب به عنوان یک عامل اصلی محدودکننده تولید، نقش مهمی در تعیین نوع فعالیتهای کشاورزی ایران دارد. همچنین وقوع خشکسالیها در دهههای گذشته، باعث تهدید این فعالیتها شده است. امروزه، یکی از موثرترین واکنشها و راهکارهای مدیریت ریسک خشکسالیکشاورزی، شناخت مناطق آسیبپذیر و تعیین الگوی بهینه کشت کمآبخواه میباشد. لذا هدف از این پژوهش، آنالیز مکانی آسیب پذیری خشکسالی کشاورزی و ارائه الگوی کشت کم آبخواه و سازگار با مناطق خشک در حوزهآبخیز پیشکوه استان یزد می باشد. در این پژوهش ابتدا گونه های باغی غالب منطقه شناسایی و پس از محاسبه نیاز آبی آنها ، نقشه آسیب پذیری خشکسالی کشاورزی منطقه مطالعاتی تهیه شد. نتایج حاکی از آن است که مناطق جنوبی تا جنوب غربی شامل روستاهای سانیچ، دره شیر، دره سیر و ... نسبت به سایر مناطق، دارای بیشترین میزان آسیبپذیری خشکسالی است. لذا پیشنهاد میگردد کم آبخواهترین گونه های درختی باغی نظیر بادام با نیاز آبی753 ، انگور با نیاز آبی 798 میلیمتر در طول دوره رشد و ... در این مناطق کشت گردد. همچنین بررسی نتایج پژوهش نشان داد، مناطق مرکزی، شرقی و شمال غربی، شامل روستاهای اسلامیه، مزرعه نواب، نصرآباد و ...، دارای آسیبپذیری متوسط و به نسبت کمتری هستند. لذا پیشنهاد میگردد علاوه بر کاشت درختان کم آبخواه، گونه های درختی متوسط آبخواه نظیر انار و زردآلو نیز کاشت شود. لذا تغییر و اصلاح الگوی کشت مانند کاهش سطح زیر کشت محصولات پرآبخواه، کشت گونه های کم آبخواه و افزایش بهرهوری آب، یکی از ضروریترین اقدامات لازم برای مدیرت ریسک خشکسالی کشاورزی میباشد.
