برآورد منحنی‌های فروکش اصلی (MRC) جریان رودخانه‌ای در ایستگاه‌های هیدرومتری استان اردبیل

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعیدانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشجوی دکتری مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران

4 گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22125/iwe.2021.133681
چکیده

منحنی فروکش اصلی (MRC) مشخص‌کننده شرایط میانگین جریان پایه و نشانه‌ای از مشارکت آب زیرزمینی در جریان سطحی رودخانه است و یکی از عوامل مهم در هیدرولوژی و منابع آب است. در همین راستا، هدف از پژوهش حاضر برآورد معادلات رگرسیونی منحنی‌های فروکش اصلی جریان رودخانه‌ای در 28 ایستگاه‌ هیدرومتری استان اردبیل است. به‌منظور تعیین معادلات رگرسیونی منحنی فروکش اصلی از برنامه‌نویسی ویژوال بیسیک استفاده شد. پس از محاسبه منحنی فروکش اصلی، مقادیر ضریب شیب، ثابت منحنی فروکش و ضریب تبیین برای ایستگاه‌های مطالعاتی تعیین شد. بر اساس نتایج و معادلات منحنی فروکش اصلی، مقدار میانگین ضریب تبیین رابطه رگرسیونی لگاریتمی با مقدار 83/0 نزدیک‌ترین مقدار به معیار بوده و به‌عنوان بهترین معیار برازش مورد توجه قرار گرفت. بر اساس نتایج، ضریب شیب بیش‌تر در ایستگاه‌های بوران، فیروز‌آباد و مشیران به‌ترتیب با مقدار 70/2، 43/2 و 20/2 که جزو رودخانه‌های دائمی به‌ترتیب با مقادیر دبی 97/17، 95/2 و 79/13 متمکعب در ثانیه هستند، برآورد شد. درحالی‌که مقادیر شیب در ایستگاه‌های حاج احمد کندی، کوزه‌تپراقی و نیر به‌ترتیب برابر 09/0، 051/0 و 05/0 هستند که دارای مقادیر دبی پایینی به‌مقدار 15/0، 93/0 و 22/1 مترمکعب در ثانیه هستند. در خصوص مقادیر ثابت نیز ایستگاه‌های پل‌الماس، باروق و فیروزآباد دارای بیش‌ترین مقدار ثابت به‌ترتیب 896، 572 و 89/15‌ هستند. ضریب تبیین معادلات لگاریتمی نشان داد که در ایستگاه‌های بالادست با تغییرات کم‌تر در دبی جریان، مقدار ضریب تبیین معادلات بالاتر است. درحالی‌ که در ایستگاه‌های پرآب و پایین‌دست مقدار ضرایب تبیین معادلات کم‌تر است.