فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهتاب‌آوری‌ مفهومی چند‌بُعدی است که در‌مقابل آسیب‌پذیری و در‌حوزۀ پیشینۀ مربوط به مخاطره‌ها به کار گرفته می‌شود. فضاهای غیررسمی به‌دلیل جمعیت کم‌درآمد و کمبود زیرساخت‌ها و خدمات، آسیب‌پذیرتر از دیگر فضاهاست. هدف از پژوهش حاضر تحلیل مکانی وضعیت شاخص‌های ذهنی تاب‌آوری در سکونتگاه‌های غیررسمی زاهدان است. جامعۀ آماری ساکنان سه محلۀ کریم‌آباد، قاسم‌آباد و شیرآباد است که دلیل انتخاب این محله‌ها آسیب‌پذیری فراوان آنها در‌برابر مخاطره‌های طبیعی و انسانی است. در پژوهش حاضر برای تحقق بُعد مکانی پژوهش از نمونه‌گیری فضایی استفاده شد. بدین ترتیب که با بهره‌گیری از مجموعه ابزار Sampling و Create Fishnet در نرم‌افزار Gis محله‌های مطالعه‌شده به زون‎های کوچک تقسیم‌بندی شد و به هر زون، بسته به جمعیت آن تعدادی پرسشنامه تعلق گرفت. حجم نمونه 384 نفر برآورد شد که متناسب با جمعیت هر محله و هر زون توزیع شد. روایی و اعتبار پرسشنامه با استفاده از نظر‌های استادان راهنما و مشاور و سایر متخصصان حوزۀ شهری ارزیابی و نظر‌های اصلاحی آنان اعمال و در‌نهایت، تأیید شد. پایایی و قابلیت تکرار نتایج پرسشنامه نیز با استفاده از آلفای کرونباخ سنجیده شد که مقدار آن 814/0 بود و نشان از پایایی مطلوب پرسشنامه داشت. در پژوهش حاضر برای تجزیه‌و‌تحلیل داده‌های پرسشنامه از آزمون‌ها و تکنیک‌های تحلیل عامل، همبستگی پیرسون، تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) و آزمون تعقیبی شفه استفاده و برای تهیۀ نقشه‌ها نیز از Gis بهره گرفته شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در محله‌های مطالعه‌شده از‌لحاظ داشتن شاخص‌های تاب‌آوری تفاوت معنا‌داری وجود دارد. همچنین، شاخص حس تعلق مکانی بیشترین تأثیر را بر تاب‌آوری محدودۀ مطالعه‌شده دارد. نتایج حاصل از همبستگی پیرسون بیانگر آن است که در دو محلۀ کریم‌آباد و شیرآباد بیشترین همبستگی بین دو متغیر امنیت و بهداشت و حس تعلق مکانی بوده است و در محلۀ قاسم‌آباد نیز بیشترین ارتباط بین دو متغیر آگاهی و مهارت فردی و بهبود وضعیت اقتصادی برقرار است.