سازگاری با تغییر اقلیم ازدیدگاه کشاورزان و کارشناسان (شهرستان رستم)

نویسندگان

1 هیات علمی رشتۀ جغرافیای دانشگاه پیام نور تهران، ایران

doi
10.22108/sppl.2023.138568.1740
چکیده

تغییر اقلیم تأثیر بسزایی بر کشاورزی به‌ویژه قشر کم‌درآمد جامعه دارد. سازگاری مؤثر می‌تواند انعطاف‌پذیری بخش کشاورزی و سطح اطمینان امنیت غذایی را در‌مقابل تغییر آب‌وهوا افزایش دهد؛ اما کشاورزان به‌طور معمول، به‌دلیل طیف گسترده‌ای از بازدارنده‌ها در انجام‌دادن رفتارهای سازگاری موفق نیستند. هدف از پژوهش حاضر مطالعه و مقایسۀ ادراک کشاورزان و کارشناسان دولتی از تغییر اقلیم در بخش کشاورزی شهرستان رستم استان فارس و بررسی تأثیر آن بر کشاورزی و سازگاری با روندهای مشاهده‌شده، است. در این پژوهش برای اولویت‌بندی راهبردهای سازگار با تغییر اقلیم از شاخص راهبردهای سازگاری (ASI)، برای جمع‌آوری پاسخ‌های کشاورزان (370 نفر) و کارشناسان (15 نفر) از روش نمونه‌گیری کرجسی و مورگان استفاده و درنهایت، اعتبار پاسخ‌ها نیز با ضریب آلفای کرونباخ تأیید شده است. یافته‌ها نشان داد که کارشناسان اصلی‌ترین شواهد و اثر‌های تغییر اقلیم را در منطقه به‌خوبی درک کرده‌اند؛ اما برای کشاورزان تغییرات هیدرواقلیمی منابع آبی و بارش ملموس‌تر بوده است؛ زیرا آنها معتقدند که این تغییرات بر درآمدشان تأثیر مستقیم داشته است. به همین دلیل، محققان در بخش بزرگی از جامعۀ مطالعه‌شده استراتژی سازگاری صرفه‌جویی در آبیاری با مدرن‌سازی را انتخاب کردند. تحلیل واریانس با استفاده از روش ANOVA نشان داد که بین دیدگاه جامعۀ محلی و کارشناسان دولت تفاوت معناداری وجود دارد که این موضوع می‌تواند یکی از موانع اجرای راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم در منطقه باشد. عملکرد بهینۀ سیاست‌های سازندۀ سازگاری علاوه‌بر اولویت‌بندی و ایجاد آگاهی، نیازمند هماهنگی (به‌خصوص با رویکرد مشارکتی) و غلبه بر تعارضات بین جامعۀ محلی و مقامات دولتی است.