فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی مؤلفه‌های دستیابی ساکنان به حس حضور در فضای باز مجتمع مسکونی [1] طاهرکیافر [2] ،مجید صالحی‌نیا [3] ،سیدباقر حسینی [4] چکیده مجتمع‌های مسکونی که امروزه به فرم غالب مسکن شهری تبدیل ‌شده‌اند، به دلیل عدم توجه به مسائل کیفی و نیازهای روانی انسان‌ها و همین‌طور توجه صرف به مسائل کمی‌و اقتصادی، به نازل‌ترین نوع مسکن شهری تبدیل‌شده است. یکی از فضاهایی که همواره در راستای پاسخگویی به نیازهای انسانی می‌تواند نقشی کلیدی ایفا کند، فضاهای باز و ارتباط‌ دهنده ساختمان‌ها و بلوک‌ها در مجموعه‌های مسکونی است. چالش اصلی پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر شکل‌گیری فضاهای باز مجتمع‌های مسکونی در راستای دستیابی ساکنین به سطح احساسی "حضور در مکان"می‌باشد. در سلسله مراتب مکان، "حضور در مکان"از مراتب بالا و به معنای یکی شدن آدمی‌با محیط است که یکی از مؤثرترین حس‌های انسانی است که پیوند انسان و محیط را به‌گونه‌ای مثبت درهم‌تنیده می‌نماید. از اینرو اهمیت پرداختن به این موضوع بیش از پیش نمایان می‌گردد. طرح پژوهش حاضر توصیفی-پیمایشی با هدف کاربردی است. در راستای شناسایی مؤلفه‌های مزبور از ابزار مطالعات کتابخانه‌ای اسنادی و روش استدلال منطقی بهره گرفته شد. ابزار مورد استفاده جهت سنجش و ارزیابی مؤلفه‌ها و زیر مؤلفه‌های بدست آمده، پرسشنامه محقق ساخته بود که جهت سنجش روایی از ابزار اندازه گیری روایی صوری استفاده شد و در جهت پایایی از روش محاسبه آلفای کرونباخ بهره گرفته شد. در این تحقیق از روش‌های توصیفی و روش‌های استنباطی شامل: آزمون‌های شاپیرو- ویلک یا آزمون کولموگروف- اسمیرنوف استفاده شد. نظرسنجی از 12 نفر از اساتید و خبرگان و صاحبنظران حوزه معماری، شهرسازی و روانشناسی محیطی به ارزشگذاری و اولویت‌بندی مؤلفه‌های مزبور پرداخته شد که نتایج حاصل از پژوهش حاکی از تأثیرگذاری عوامل عملکردی، طبیعی و فرمی- فضایی بر شکل‌گیری و ارتقاء حسِ‌حضور در مکانِ ساکنین دارد. واژگان کلیدی: فضای باز، مجتمع مسکونی، حضور در مکان، سطح احساسی [1] - این مقاله بر گرفته از رساله دکتری نگارنده اول است با عنوان «اصول طراحی فضای باز مجتمع مسکونی برای دستیابی به سطح احساسی حضور در مکان» که با راهنمایی نویسندگان دوم و سوم در دانشکده معماری و شهر سازی دانشگاه هنر اصفهان در دست تهیه است. [2] - د‌انشجوی دکتری معماری اسلامی دانشگاه هنر اصفهان. [3] - عضو هیئت علمی‌دانشگاه هنر اصفهان(نویسنده مسئول)، [4] - عضو هیئت علمی، دانشگاه علم و صنعت ایران.