واکاوی نقش سرمایه فکری در ارتقاء کارایی زنجیره ارزش، افزایش جریانهای نقدی و کاهش ریسک ورشکستگی شرکت
نویسندگان
1 استادیار گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2 کارشناسی ارشد حسابدرای مدیریت، دانشگاه ایلام.
3 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
doi
10.22054/qjma.2025.83335.2644چکیده
در شرایط اقتصادی پیچیده و مدرن کنونی، شرکتهایی میتوانند به مزیت رقابتی دست پیدا کنند که علاوه بر داراییهای مشهود از دانش، تجربه و تواناییهای کارکنان بهره بیشتری ببرند. شرکتهایی که سرمایه فکری بالاتری دارند میتوانند با بهرهگیری از همه توانمندیهای خود، استراتژی مطلوبی برای موفقیت شرکت اتخاذ کنند و ضمن بهبود عملکرد شرکت به نتایج عملیاتی پایدار دست پیدا کنند. بر این اساس، ابتدا میزان کارایی زنجیره ارزش شرکت با استفاده از تابع مرزی تصادفی اندازهگیری شده و سپس، تأثیر سرمایه فکری بر کارایی زنجیره ارزش، جریانهای نقدی و ریسک ورشکستگی آن بررسی شده است. اگرچه جامعه آماری پژوهش حاضر شامل همه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران بوده است، اما با توجه به محدودیتهایی که برای دستیابی به نتایج قابلاتکای پژوهش اعمال شده است با استفاده از غربالگری تعداد 142 شرکت بهعنوان نمونه آماری انتخابشده که دادههای آنها در دوره زمانی یازدهساله از سال 1392 تا سال 1402 موردبررسی قرار گرفته است. فرضیههای پژوهش نیز با استفاده مدلسازی معادلات ساختاری توسط نرمافزار SmartPLS موردبررسی قرار گرفته است. یافتههای پژوهش در سطح اطمینان 95 درصد نشان داد، سرمایه فکری شرکت بر کارایی زنجیره ارزش و جریانهای نقدی آن تأثیر مثبت دارد، اما بر ریسک ورشکستگی شرکت تأثیر منفی دارد. از طرفی، کارایی زنجیره ارزش، جریانهای نقدی را افزایش میدهد، درحالیکه ریسک ورشکستگی شرکت را کاهش میدهد. نتایج پژوهش حاضر میتواند برای پژوهشگران در پژوهشهای آتی، برای تحلیلگران و سرمایهگذاران در پیشبینی قیمت سهام بر اساس ارزیابی جامع سرمایه و منابع شرکت، برای مدیران در جهت برنامهریزی، تدوین و تغییر استراتژی شرکت و همچنین برای دولتمردان در جهتدهی به بازار سرمایه مفید باشد.