شناسایی مؤلفههای برنامه آموزش ذهن شفقتگرای نوجوان ایرانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
4 دانشجوی دکترای روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
5 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22108/ppls.2024.141875.2542چکیده
بهمنظور ارائه مداخلههای مبتنی بر فرهنگ، شناسایی عوامل زیربنایی در آنها ضرورت دارد. هدف از این پژوهش، شناسایی مؤلفههای زیربنایی نیاز به شفقتورزی در نوجوانان ایرانی بود. پژوهش از نوع کیفی و به روش تحلیل مضمون در مصاحبهها و متون انجام شد. در بخش بررسی متون نمونه شامل حدوداً ۱۵۰ مقاله و ۲۵ پایان نامه داخلی و خارجی و ۵ کتاب مرتبط با حوزه شفقتورزی و روانشناسی مثبت از بین تمامی منابع مرتبط و سایتهای معتبر بود. در بخش مصاحبه این سؤال مطرح شد که عوامل اثرگذار بر شفقتورزی در نوجوانان ایرانی چیست. نمونه از بین متخصصان روانشناسی مثبت با روش هدفمند، انتخاب و پس از مصاحبه با ۱۳ نفر اشباع حاصل شد. از بین ۶۱ مضمون پایه، ۹ مضمون با تکرار بالا شامل آموزش ویژگیهای ذهن شفقتگرا، چالشهای نوجوانی، خودآگاهی از استعدادها، ابراز احساسات در نوجوان، خودمراقبتی، کمالگرایی والدین، اصرار بر تعدد دستاوردهای تحصیلی، تأکید بر انتخاب رشتهای خاص، رسانههای اجتماعی بهعنوان مؤلفههای اثرگذار بر نیاز به شفقتورزی در نوجوان ایرانی انتخاب شدند. همه مؤلفهها در فرایند اعتبارسنجی و محاسبه نسبت و شاخص روایی محتوایی، تأیید شدند. ۷ مورد از ۹ مضمون که شامل خودآگاهی از استعدادها، ابراز احساسات در نوجوانی، خودمراقبتی، کمالگرایی والدین، اصرار بر دستاوردهای تحصیلی، تأکید بر انتخاب رشتهای خاص و رسانههای اجتماعی، مؤلفههایی جدید برآمده از جامعه ایرانی بودند و دو مؤلفه آموزش ویژگیهای ذهن مشفق و چالشهای نوجوانی، در برنامههای قبلی نیز وجود داشتند و در این پژوهش نیز، متخصصان به آنها تأکید بیشتر داشتند؛ بنابراین، مؤلفههای مبتنی بر فرهنگ بهدستآمده میتوانند در تدوین مداخلهای آموزشی - روانی متناسب با نوجوان ایرانی کمککننده باشند.