فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهدرک توسعۀ فضایی سیستم‌های شهری همچنان یک موضوع پیچیده و بحث‌برانگیز است. رشد فیزیکی شهرها الگوهای فضایی متفاوتی را ایجاد می‌کند که به ایجاد اثرهای اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی منجر می‌شود. نحوۀ گسترش شهرها و در پی آن اتخاذ سیاست متراکم‌سازی، مقولۀ تراکم را یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تعیین‌کنندۀ ساختار شهری مطرح کرده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و مدل‌سازی عوامل اثرگذار در تراکم ساختمانی شهر همدان است. در پژوهش حاضر با نگرش توصیفی- اکتشافی و پیمایشی، تغییرات انواع تراکم و تحولات فضایی آنها در سطح محله‌های شهر همدان تحلیل شده است. طبق نتایج، تمرکز فضایی تراکم‌های مسکونی و جمعیت به‌صورت لکه‌هایی پراکنده در سطح شهر به‌ویژه در نیمۀ غربی و جنوب شرقی دیده می‌شود. الگوی تمرکز فضایی تراکم ساختمانی در شهر همدان خوشه‌ای بوده است که بیشتر به‌صورت نیم حلقه در حاشیۀ جنوبی هستۀ مرکزی دیده می‌شود. ضریب آنتروپی به‌دست‌آمده برای همۀ شاخص‌ها و متغیرها، نشان‌دهندۀ توزیع به‌نسبت متوازن آنها در محله‌های شهر است. این تعادل در شاخص تراکم ساختمانی کمتر مشاهده می‌شود. ‌شیب خط نیز برای هر دو تراکم ساختمانی و جمعیتی کاهشی بوده است؛ یعنی با فاصله از مرکز شهر مقادیر آنها کاسته می‌شود؛ همچنین با استفاده از تحلیل رگرسیون وزنی جغرافیایی، تأثیر هرکدام از متغیرهای مستقل در مدل‌سازی تراکم ساختمانی در بخش‌های مختلف شهر مشخص شده است.