معرفی سازند پروده
نویسندگان
1 سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
doi
چکیده
نهشتههای رسوبی ژوراسیک ایران را میتوان به دو گروه بزرگ تقسیم کرد. گروه اول نمایانگر یک چرخه رسوبی کامل است که نهشتههای آن از زمان تریاس پسین تا ژوراسیک میانی برجای گذاشته شده و از آن به نام «گروه شمشک» یاد میشود. گروه دوم یا چرخه رسوبی بعدی بیشتر رخسارۀ مارنی- آهکی دارد که نام «گروه مگو» برای آن انتخاب شده است. شواهد گوناگون صحرا نشانگر آنند که در زمان باتونین، همزمان با رویداد تکتونیکی سیمرین میانی، انباشته شدن نهشتههای پارالیک بخش بالایی گروه شمشک پایان یافته و پس از یک ایست رسوبی و یک چرخه فرسایشی بار دیگر دریای ژوراسیک، با ژرفای میانه در بخش وسیعی از ایران مرکزی پیشروی کرده است. ماهیت و چگونگی همبری و فصل مشترک گروه شمشک (در زیر) و نهشتههای جوان بعدی (گروه مگو) در بالا بازگوی پیشروی کم و بیش آرام و به دور از تنشهای فرسایشی شدید است به گونهای که به طور عموم مرز دو گروه شمشک و مگو همساز و حتی در پارهای از نواحی به ظاهر بدون ایست رسوبی است. با وجود این در پارهای نواحی از بلندیهای البرز مرکزی و خاوری و نیز در بخش گستردهای از ایران مرکزی پیشروی دریای باتونین با نهشتههای کنگلومرایی و یا سنگماسه های درشت دانه و حتی به طور محلی با دگرشیبی بسیار خفیف مشخص است. در کوههای البرز نهشتههای این زمان گسترش در خور توجهی دارند که بیشتر از نوع مارن، کم و بیش شیلی، سنگ آهک مارنی آمونیتدار و سنگ آهک هستند که سازندهای دلیجای و لار نام دارند. در ایران مرکزی، نهشتههای آغازین دومین چرخه رسوبی ژوراسیک گروه مگو از نوع سنگ آهکهای آمونیتدار است که نقش لایهای راهنما دارد. ویژگیهای این لایه آهکی راهنما به گونهای است که میتوان آن را به عنوان یک واحد سنگ چینهای (سازند) جدید دانست.