تجدید نظر در سن کنگلومرای سردر (طبس، خاورایران) مروری بر جغرافیای دیرینه آن، و مقایسه استراتیگرافی و ساختار چینه‌شناسی رسوبات پالئوزوئیک بالایی در پارا پرونتو، اسلوونیا با کنگلومرای سردر

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
چکیده

گونه‌های مختلف کنودونت‌های استخراج شده از قلوه‌سنگ‌های آهکی کنگلومرای سردر، که با روش اسیدشویی به دست آمده‌اند ثابت نموده است که سن و زمان رسوب‌گذاری این کنگلومرا باید بعد از نامورین باشد (شکل ۱). گزارشات چندی در مورد سن این کنگلومرا منتشر شده است. برای مثال (1965, 1991) .Stocklin et al زمان رسوب‌گذاری آن را کربونیفر آغازین گزارش نموده‌اند و (1992) Husseini این کنگلومرا را به کربونیفر فوقانی نسبت داده است. به منظور دستیابی به سن دقیق کنگلومرای سردر تعداد پنج قلوه سنگ آهکی از این واحد پیرامون دهکده نیاز در کوه‌های شتری با اسید استیک شستشو داده شد که کنودونت‌های به دست آمده چهار زمان مختلف را نشان می‌دهند: Typcus Zone, Late triangularis or Early crepida Zone (Famennian), anchoralis- latus Zone (Tournisian), sinutus- corrugatussulcatus (Namurian). این اطلاعات نشانگر این است که کنگلومرای سردر باید بعد از نامورین و یا وستفالین آغازین شروع به رسوب‌گذاری کرده باشد. (1994) Kalar- Jurkovsek and Jurkovsek چنین نتیجه‌گیری نموده‌اند که کنودونت‌های به دست آمده از روش اسیدشویی در منطقه اسلوونیا (شکل ۲) سن فرازنین تا نامورین را دارا می‌باشند. تشابه گونه‌های فسیلی شرایط رسوب‌گذاری و جغرافیای دیرینه سردر و رسوبات پالئوزوئیک بالایی منطقه اسلوونیا حاکی از هم‌زمانی در رسوب‌گذاری را دارند. این تشابه بسیار مهم بوده و می‌تواند در تفسیرهای جغرافیا و محیط زیست دیرینه به کار گرفته شوند. دلایل جغرافیایی دیرینه و فسیل‌شناسی پیشنهاد می‌کنند که کنگلومرای سردر (طبس، خاورایران) و رسوبات منطقۀ پارا پرنتو (اسلوونیا) باید در خلال وستفالین یا زمان بعد از آن رسوب کرده باشند. نتایج به دست آمده از این پژوهش تایید می‌کند که میزان فرسایش قبل از پرمین در مناطق مختلف ایران متغیر بوده است و نشانگر این است که طبقات قبل از نامورین در سطوح مختلف فرسایش یافته و قبل از پیشروی دوره پرمین با ستبراهای مختلف رسوب‌گذاری نموده‌اند. پیشروی دریای پرمین با رسوبات سیلیکاکلاستیک در قاعده پرمین به وسیله (1972) Alavi- Naini در منطقۀ جام سمنان گزارش شده است. در این زمینه تخریب رسوبات پالئوزوئیک در زمان بعد از نامورین توسط (1994) Jurkovesk Kolar- Jurkovesk and در اسلوونیا و به وسیله (1995) Alsharhan and Narin در خلیج فارس و حوضه عربی و مناطق اطراف گزارش گردیده است.